امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

هر آنچه در مورد کاشت پسته باید بدانیم؟

اهمیت اقتصادی و تجاری طلای سبزدر تولیدات محصولات کشاورزی بر کسی پوشیده نیست پسته نقش عمده ای از صادرات غیر نفتی را به خود اختصاص داده است

از این رو احداث باغ پسته در مناطق مستعد کاملا اقتصای است

موطن اصلی پسته خاورمیانه است به‌خصوص ایران و درهرحال گسترش پسته در دنیا رو به افزایش است

کشورهای تولیدکننده اصلی پسته ایران، امریکا و ترکیه .... سرمایه‌گذاری کلانی بروی این محصول انجام داده‌اند

 

درخت پسته معمولی و یا پسته ایرانی پیستاشیا ورا (Pistacia vera) به شکل جنگل‌های انبوه در شمال شرقی ایران دیده می‌شود لذا می‌توان گفت که اصل پسته از ایران است
درخت پسته از ایران به سایر نقاط مخصوصاً به سواحل دریای مدیترانه (جنوب اروپا و شمال آفریقا) رفته است

آموزش کاشت،داشت و برداشت پسته؟

اگر خواهان پیشرفت در محصول پسته هستیم باید رابطه  تنگاتنگ دانشگاه با سازمان تحقیقات و سازمان با مروجین و مروجین با کشاورزان به صورت مستمر در جریان باشد مگر نه هر  روز شاهد پسرفت پسته بوده ایم و خواهیم بود و هر روز نظاره گر پیشرفت کشور های دیه بوده ایم و باید باشیم و روزگارانی در پسته چه بودیم و داریم چه میشویم

مشخصات گیاهشناسی پسته:

مراحل مختلف احداث باغ:

شرایط آب هوایی پسته: 

آماده سازی زمین پسته:

آموزش هرس درخت پسته:

تغذیه درختان پسته:

نیاز آبی درخت پسته:

گرده افشانی درخت پسته:

بیماری و آفات درختان پسته:

علف های هرز درخت پسته:

برداشت میوه درخت پسته:

مشخصات گیاهشناسی پسته:

بیشتر بدانید؟چرا خوردن پسته در دوران بارداری مفید است؟

درخت پسته گیاهی است دوپایه یعنی گل‌های نر و ماده جدا از یکدیگر و روی درخت مجزا قرارگرفته است. گل‌آذین درخت پسته به‌طورکلی خوشه‌ای است و در خوشه نر که گل‌ها به یکدیگر فشرده و متراکم هستند
تعداد زیادتری گل مشاهده می‌شود تا در خوشه ماده که فاصله ازگل‌ها یکدیگر زیاد است
و به همین علت این نوع گل‌ها خوشه افشان تشکیل می‌دهند

گل‌های ماده دارای یک تخمدان و یک تخمچه هستند ولی کلاله منشعب و دارای سه‌شاخه است. برگ درخت پسته از 5 تا 7 برگچه تشکیل‌شده است.
ریشه درخت محوری و عمودی است و تا عمق بیشتر از دو متر در داخل خاک فرو می‌رود. تلقیح گل‌های ماده به‌وسیله باد انجام می‌گیرد.

احداث باغ پسته:

مراحل مختلف احداث باغ

۱- مرحله آماده کردن زمین باغ:

پس از تسطیح زمین نقشه باغ را پیاده و محل غرس نهال‌ها را در ابعاد (حداقل ۶ متر فاصله ردیف‌ها و ۲ متر فاصله درختان) تعیین نموده سپس اقدام به حفر چاله‌های کاشت می‌کنند.
اگر محل انتخاب‌شده در اراضی مزروعی نبوده و زمین بکر باشد ابتدا با دستگاه زیرشکن (سلولز تا عمق یک متری زمین را نرم نموده و قابل‌نفوذ به آب‌وهوا شود سپس باشخم عمیق خاک را نرم و آماده کاشت می نمائیم بدیهی است با شخم سطحی باید ۱۵ الی ۲۰ تن کود دامی به زمین باغ داد شود.
درصورتی‌که به هر علت استفاده از زیرشکن (دستگاه سوسلز) مقدور نباشد بایستی پس از شخم عمیق و تسطیح زمین و پیاده نمودن نقشه باغ حفر گودال‌ها با خاک مرغوب و کود پوسیده مخلوط پر می‌کنند.
گودال‌ها ۸-۱۰ روز قبل از کاشت با خاک و کود پرشده و لزوماً یک نوبت آبیاری می‌کنند تا خاک چاله‌ها نشست نموده و سپس اقدام به کاشت نهال می‌نمایند و موضوع مهم واساسی در این مرحله اینکه پس از قرار دادن نهال در گودال باید اطراف آن را خاک ریخته و با فشار پا خاک را فشرده تا سطح تماس باریشه‌ها سریع‌تر برقرار شود که به‌اصطلاح ((هواگیری)) می‌گویند.
بلافاصله پس از کاشت باید آبیاری کرد. و دقت نمود که طوقه (یقه) درخت در سطح خاک قرار گیرد تا از ابتلا درخت به بیماری گو موز جلوگیری گردد که این بیماری در رفسنجان (شیره سیاه) می‌نامند.

۲- تهیه طرح و نقشه احداث باغ پسته:

 

درخت پسته یکی از بادوام‌ترین درختان میوه است که تهیه طرح دقیق فنی و نقشه مناسب برای احداث باغ مطلوب جهت صرفه‌جویی در هزینه‌های اضافی بعدی و اتلاف وقت ضروری است و موجب درآمد بیشتری در آینده خواهد گردید.
در پیاده کردن طرح و نقشه پسته‌کاری با مشخصات کامل موقعیت خیابان‌های اصلی و فرعی، محل چاه و تأسیسات آب‌رسانی، محل استخر ذخیره آب، قطعه‌بندی برای کاشت ارقام مختلف، جهت و فرم کاشت درختان (شرقی، غربی و مستطیلی) بافاصله ردیف‌های حداقل ۶ متر و بافاصله بین درختان حداقل ۲ متر، محل احداث بادشکن و محل قرار گرفتن درختان نر که باید در جهت باد غالب منطقه در ابتدا و وسط ردیف‌ها باشد، بایستی مدنظر قرار گیرد.

۳- حفر گودال:

معمولاً در اراضی‌ای که خاک شرایط خیلی مناسبی برای رشد درختان پسته نداشته باشد به‌وسیله گوده زن یا با دست چاله‌ای به قطر ۶۰ سانتی‌متر و به عمق ۸۰ سانتی‌متر ایجاد نموده و پس از خاک‌برداری مقداری کود آلی پوسیده با خاک مرغوب مخلوط کرده و اقدام به کاشت نهال می‌کنند به‌طوری‌که یقه نهال (حدفاصل ریشه و ساقه) در سطح قرار گیرد.

۴- مرحله انتخاب ارقام:

ارقامی که دارای پتانسیل تولید کمی و کیفی مطلوب و مقاوم به آفات و بیماری‌ها و تنش‌های محیطی و ... باشند از اهمیت و ارزش بیشتری برخوردار خواهند بود

5. نصب قیم:

برای نگه‌داری نهال و جلوگیری از خم شدن در مقابل باد استفاده از قیم الزامی هست. وقیم حداقل حدود دو سال به‌عنوان محافظ درخت است و اتصال قیم به نهال باید توسط نوار پهن استفاده شود تا به درخت آسیبی نرسد.

6. احداث بادشکن:

در مناطق بادخیز که باعث یا منجر به خسارت به گیاهان مشود توصیه می‌شود در جهت عمود بادهای غالب منطقه به فاصله 5 متر از اولین ردیف گیاهان اقدام به کاشت گیاهان کنیم مناسب‌ترین روش در مناطق پسته خیز استفاده از پسته نر است فاصله بین درختان نر رابین 2-3 متر در نظر بگیریم واژ مزایای دیگر این روش پراکنش گسترده و گرده مطلوب در زمان گرده‌افشانی است.

شرایط آب و هوایی درخت پسته:

شرایط آب و هوایی موردنیاز پسته:
پسته به‌صورت کلی آب‌وهوای خشک با رطوبت بسیار کم را ترجیح می‌دهد در آب‌وهوای مرطوب درخت پسته محصول نمی‌دهد اما رشد خواهد کرد.
شرایط ایده آل آب و هوایی برای درخت پسته اقلیم خشک و گرم در تابستان (نه خیلی گرم) همراه بازمستان سرد و معتدل هست. که این نوع اقلیم یک اقلیم کویری نه‌چندان داغ و سوزان است.
پسته در زمستان تا دمای -۲۰ را تحمل کرده و در تابستان تا ۴۲ درجه سانتی‌گراد را به‌راحتی تحمل می‌کند و محصول خوبی می‌دهد، البته میزان مقاومت این گیاه در برابر ناملایمات طبیعی بیشتر از این هست اما ما شرایطی را ذکر کردیم که می‌توانید محصول خوبی بدون مشکل برداشت کنید، ضمن اینکه این میزان تحمل به سن و نوع درخت هم‌بستگی دارد.
مهم‌ترین چالش پسته سرمای بهاره یا گرمای زودرس بهاره است در سال ۱۳۹۶ به دلیل گرمای زودرس بهاره تمامی گره‌های زایشی اکثر مناطق پسته خیز کشور ریزش کردند به‌نحوی‌که برآورد می‌شود در سال ۱۳۹۷ میزان محصول پسته ۸۰% کاهش داشته باشد و همچنین اگر دمای هوا در تابستان از ۴۲ برای مدت طولانی تجاوز کند یا مغز پسته به‌خوبی تشکیل نمی‌شود و یا درصد دهن بست بسیار بالا خواهد رفت.

رطوبت:

حداکثر رطوبت موردقبول پسته در فصل تابستان ۳۵% است هرچه این رطوبت کمتر باشد برای پسته ایده آل تر است بنابراین از میانگین رطوبت هوا در تابستان در منطقه خود مطلع شوید تا بتوانید تصمیم درستی بگیرید، ضمن اینکه رطوبت بالای ۶۰% در بهار هم می‌تواند گرده‌افشانی را مختل کند.
نیاز سرمایی:
همان‌طور که ذکر شد درخت پسته تا دمای منفی ۲۰ را تحمل می‌کند اما موضوع مهم تأمین نیاز سرمایی این درخت در زمستان می‌باشد بسته به نوع رقم پسته ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ ساعت نیاز سرمایی باید تأمین شود تا درخت پسته به‌خوبی در بهار از خواب بیدار شود دمایی که برای محاسبه در نیاز سرمایی مدنظر است دمای کمتر از ۷ درجه سانتی‌گراد تا صفر درجه است، دمای کمتر از صفر درجه هم جز ساعات نیاز سرمایی درخت محسوب نخواهد شد، بر طبق مطالعات درختانی مانند فندقی کمترین نیاز سرمایی و درخت‌هایی مانند اکبر بیشترین نیاز سرمایی (تا ۱۲۰۰ ساعت) رادارند.
با نصب یک دماسنج دیجیتال و ذخیره اطلاعات آن به‌سادگی می‌توانید میزان سرمای زمستان درختان خود را اندازه بگیرید.

باد و باران:

باران بیش‌ازحد بهاره گرده‌افشانی را مختل می‌کند پس اگر در منطقه شما باران بهاره زیادی می‌بارد بهتر است کاشت پسته را بی‌خیال شوید، همچنین بادهای شنی و طوفان‌های شدید بالای ۵۰ کیلومتر در ساعت برای درخت پسته مضر هستند.

تگرگ:

تگرگ برای هیچ محصولی خوب نیست بنابراین اگر در منطقه شما هرسال یا یک سال در میان شاهد تگرگ هستید بهتر است به فکر زراعتی متفاوت باشید.

برف:

باریدن برف در زمستان برای پسته بسیار مفید است البته به شرطی که خاک شما شور نباشد! اگر درجایی که خاک شور است برف زیادی ببارد نمک به سطح آمده و با تماس با کنده درخت می‌تواند حتی باعث خشک شدن درختان شما بشود.

موقعیت جغرافیایی:

برای همه درخت‌ها و گیاهان جهان موقعیت جغرافیایی تأثیر شگرفی بر عملکرد آن‌ها می‌گذارد بارها مشاهده‌شده است با یک‌فاصله کمتر از ۵ کیلومتری صرفاً به دلیل تغییر طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا برخی از گیاهان با یک نژاد و یک نوع رسیدگی محصولی بسیار متفاوت می‌دهند.
عرض جغرافیایی مناسب برای پسته ۲۴-۴۲ درجه شمالی هست و در ایران عمده پسته کاشته شده در عرض جغرافیایی ۲۷-۳۷ می‌باشد.

ارتفاع از سطح دریا:

ارتفاع ۹۰۰ تا ۱۸۰۰ متر از سطح دریا ارتفاعی مناسب برای پسته است، اما در کشور ایران در مناطق سرخس و گنبد که ارتفاعی بین ۲۶۰-۴۰ متر از سطح دریادارند نیز کاشت شده است و محصول مناسبی هم برداشت‌شده است بنابراین می‌توان گفت طول و عرض جغرافیایی و شرایط اقلیمی از فاکتور ارتفاع از سطح دریا مهم‌تر هستند.

شرایط آماده‌سازی زمین باغ پسته:

پس از تهيه نمونه‌های آب‌وخاک، درصورتی‌که نتيجه براي باغ مثبت باشد پروفیل‌هایی به عمق حداكثر ۲ متر براي شناسایی كامل خاك و در صورت امكان طبقه‌بندی آن حفر می‌شود. براي شروع كار درصورتی‌که لايه سطحي خاك (قبل و يا بعد از تسطيح) خيلي شور باشد، لازم است لایه‌نازکی از سطح خاك را كه در محل تجمع املاح است كنار زده و خاک‌های جمع شده را از مزرعه خارج نمود. درصورتی‌که پروفيل و نمونه‌برداری نشان داد كه بافت خاك كاملاً شني بوده و يا تا عمق ۲ متري داراي سخت لايه باشد، بايد از احداث باغ در چنين محلي اجتناب نمود. اگر با حفر پروفيل مشخص شد كه خاك محل احداث باغ مطبق می‌باشد (یک‌لایه شني و یک‌لایه رسي يا برعكس)، در اين صورت قبل از انجام هركاري، با توجه به نقشه باغ و تعيين جهت و امتداد ردیف‌ها در محل كاشت، خاك را حداقل به عرض يك متر و به عمق يك تا دو متر با بيل مكانيكي و يا لودر كاملاً مخلوط و يكدست می‌نمایند. با ين كار اگر در عمق مذكور سخت لایه‌ای وجود دارد شكسته می‌شود. پس‌ازاین می‌توان ساير عمليات را طبق نقشه انجام داد.

چنانچه سيستم آبياري غرقابي مدنظر باشد بايستي شيب نهائي زمين به حدود ۲-۱ درصد برسد. اگر در محل كاشت با توجه به نتايج، عمليات اصلاحي لازم باشد، در آن صورت ممكن است در نوار محل كاشت، گچ، يا گوگرد و كود حيواني پوسيده را به خاك اضافه كرده و سپس كاشت نهال را انجام داد. لازم به ذكر است جهت اصلاح خاك (درصورتی‌که PH خاك بالاتر از ۵/۷ يا ۸ باشد)، با اندازه‌گیری سديم قابل‌تبادل و با در نظر گرفتن مقدار بهينه آن، مقدار گچ و يا گوگرد لازم در هر هكتار را محاسبه و به زمين داده شود. البته بايد در نظر داشت كه آثار اين اصلاح خاك در طولانی‌مدت و حداقل ۲ تا ۴ سال بعد بروز كرده و مشاهده خواهد شد.
درصورتی‌که كود حيواني مورداستفاده كاملاً پوسیده‌شده و عاري از بذرهاي علف‌های هرز باشد می‌توان آن را در نوار محل كاشت نهال ريخته و گوگرد را نيز به آن اضافه نمود. لازم است تأکید شود دادن گچ به‌تنهایی، می‌تواند خاك را اصلاح كند ولي دادن گوگرد بدون كود حيواني هيچ فایده‌ای بران مترتب نيست. پس از انجام عمليات فوق درصورتی‌که آبياري به روش غرقابي انجام می‌شود بايد در زمان كاشت نكات زير را در نظر گرفت:
حد مجاز شوري براي پسته ۸ ميلي موس بر سانتی‌متر (دسي زيمنس بر متر) می‌باشد، البته شوري بيش از آن موجب خشكيدن نهال و يا خسارت به آن می‌شود. در اراضي بكر بايد قبل از كشت و يا توأم با كاشت پسته در سال‌های اوليه، به‌منظور كاهش شوري خاك عملياتي مثل زراعت جو و امثال آن انجام گيرد تا بدین‌وسیله با آبیاری‌های مرتب و با دور کم، شوري خاك کاهش‌یافته و به حد مجاز نزديك شود وگرنه خشكيدن تعدادي نهال در هر آبياري، اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. كاشت نهال و يا بذر خصوصاً در مناطقي كه منابع آب‌وخاک شور است، نبايد در داغ آب و نوك پشته‌ها انجام شود و بهتراست محل كاشت كمي پایین‌تر از محل داغ آب انتخاب شود.
اگر قبلاً نهال در وسط پشته کشت‌شده باشد، توصيه می‌شود به‌مرور از حالت جوي و پشته درآمده و به كرتي تبديل شوند و خاك اطراف طوقه‌ها برداشته شود. درصورتی‌که كاشت پسته در اراضي بسيار شور و يا شور قليا و سديمي، مدنظر می‌باشد به‌جای جوي و پشته، نواري به عرض حداقل يك متر و با عمق مناسب (جهت آبگيري به حجم كافي) ایجادشده و نهال درست در وسط اين نوار كشت شود (شكل نوار مستطيل بوده و با عمق مربوطه، در حقیقت مكعب مستطيلي است كه در كف و روي زمين آن نهال‌ها كاشته می‌شوند.) در برخي موارد استثنايي، دادن خاك رس به اراضي بسيار شني و يا اضافه كردن به اراضي رسي، با اطمينان از شور نبودن شن و يا رس اضافه‌شده توصيه می‌شود.

شخم زدن و ديسك كردن:

عمليات شخم به‌منظور زیرورو كردن خاك و از بين بردن علف‌های هرز و عمليات ديسك زدن به‌منظور خرد‍كردن کلوخ‌ها و جمع‌آوری علف‌های هرز انجام می‌شود. گاهي چنانچه بافت خاك نامناسب بوده و نياز به‌اضافه كردن مواد اصلاحي باشد، اين مواد قبل از شخم و ديسكت زدن به خاك اضافه‌شده و سپس اين عمليات انجام می‌گیرد.

کاشت درخت پسته:

نهال پسته به شیوه کاشت و شرایط محیط بستگی دارد.
درخت پسته را به‌راحتی می‌توان در اغلب خاک‌ها با بافت و جنس مختلف کاشت به‌طوری‌که در زمین‌های آهکی و شور هم طاقت و تحمل آن بهتر از سایر درختان میوه بوده است، اما در اراضی زهدار و کم‌عمق، سخت و سنگی نتیجه خوبی نشان نمی‌دهد. بهترین خاک موردپسند پسته، خاک‌های شنی و رسی با زهکشی مطلوب و تهویه شده است که هر چه عمق آن بیشتر و یکنواخت‌تر باشد رشد آن بهتر و تولید آن زیادتر خواهد بود. همچنین نیاز آبی درخت پسته بسیار پایین بوده بااین‌وجود به معنای آن نیست که گیاه به‌طورکلی نیاز به آبیاری نخواهد داشت. برای داشتن اطلاعاتی درباره نحوه و زمان کاشت نهال پسته در باغ با ستاره همراه شوید.

بهترين زمان كاشت نهال پسته

مناسب‌ترین زمان کاشت نهال پسته بستگی به شرایط محیط، رقم گیاه و شیوه تکثیر گیاه دارد. به‌طورکلی ازنظر شرایط محیطی، زمان کاشت نهال پسته به شرح زیر می‌باشد:

در روزهاي آفتابي و گرم و يا يخبندان و روزهايي كه باد شديد است از کاشت پسته بایستی خودداري شود.

در مناطق دارای آب‌وهوای گرم و متعدل و همچنین در نواحی با اقلیم نيمه سردسير، بهترين زمان كاشت نهال پسته، فصل پائيز پس از خواب رفتن نهال پسته است.

 در مناطق با اقلیم سردسير مناسب‌ترین زمان کاشت نهال پسته، بهتر است پس از سپري شدن يخبندان انجام گردد.

ذکر این نکته ضروری است که پایان زمان کاشت پستهدر فصل پائيز بایستی طوري تنظيم و برنامه ريزي شود كه ريشه نهالبا محيط جديد قبل از فرارسيدن يخبندان انس پيدا نموده باشد، لذا بايستي پايان زمان كاشت 2 الي 3 هفته قبل از بيداري ظاهري نهال درخت پسته باشد.

نحوه کاشت نهال پسته در باغ

برای كاشت پسته بايد زميني انتخاب كرد كه خاك لوم (متوسط) داشته باشد و حداقل عمق خاك، 3 متر باشد. بنابراین واضح است که، در زمينهای دارای خاک شني، کاشت درخت پسته نتيجه خوبی نمی‌دهد.
به منظور کاشت درخت پسته در باغ، از دو روش استفاده می‌شود:

• روش كشت مستقيم:

در این روش پسته را مستقیماً در زمين اصلي ميكارند، اگر آب باغ شما شور نیست و می‌توانید پسته را در زمين اصلي سبز كنيد، می‌توانید از روش كاشت مستقيم استفاده كنيد، چون رشد نهال در اين روش بيشتر است، براي اين منظور بهتر است از پسته‌های دست پوست استفاده كنيد (پستههايي كه با دستگاه پوست گرفته شده‌اند، براي كاشت به این شیوه مناسب نيستند).
به این منظور، در اوايل فروردين ابتدا پستهها را بشوييد و داخل آب خيس كنيد دو تا سه بار آب آن را عوض كنيد و تا مدت 24 ساعت داخل آب بگذاريد تا بماند، پس از 24 ساعت از آب خارج كرده و بين يك پارچه نخي و روي يك سيني پهن كنيد و در يك اتاق كه دماي آن حدود 24 درجه است (دماي معمولي يك اتاق كه در آن زندگي می‌کنیم) اجازه دهید بماند تا زماني كه جوانه بزند. توجه داشته باشید، رطوبت پستهها همواره حفظ و به عبارتی پارچه خشك نشود.
زمانی که جوانهها به حدود نيم سانتي متررسيد، به زمين اصلي منتقل كنيد.
بهتر است موقع كاشت، جوانه به سمت پايين باشد.
پس از كاشت پسته، روي سطح خاك را مخلوط كود گاوي و كمي ماسه بريزيد و چنانچه احتمال می‌دهید پستهها را جانوراني مانند روباه و كلاغ بيرون بياورند روي آن را بوسيله خار و يا ظرف يكبار مصرف بپوشانيد

روش گلدانی:

در این روش بذر پسته را اول داخل پلاستيك ميكارند و پس از سبز شدن به زمين اصلي منتقل ميكنند. بهترین زمان کاشت نهال پسته گلدانی در طول فصل تابستان است. این روش به صرفه جویی آب کمک شایانی می‌کند.
در اين روش ممكن است گلدان‌ها به صورت آزاد در كنار يكديگر قرار گيرند يا به صورت كرتي درآيند. پس از خيساندن بذور مورد نظر و ضدعفوني آنها، دو عدد بذر در عمق 3-2 سانتي‍متري خاك گلدان قرار گرفته و روی آن با ماسه يا خاك اره پوشانده می‌شود. زمان كاشت در گلدان اواخر زمستان و اوايل بهار می‌باشد.
درصورت توليد نهال پسته گلداني در گلخانه، می‌توان در پاييز يا اوايل زمستان نيز اقدام به كاشت بذر نمود. از دیگر مزاياي اين روش علاوه بر صرفه جویی در مصرف آب، بالا بودن بازده توليد نهال، سهولت و عدم محدوديت زمانی در امر جابجايی گلدانها می‌باشد.

آموزش هرس کردن درخت پسته:

به طورکلی از اهداف اصلی هرس در درختان پسته می‌توان به محدود کردن اندازه درخت متناسب با فواصل بین ردیف و فاصله روی ردیف، تشکیل شاخه‌های میوه دهنده جدید و بهبود نفوذ نور در شاخه‌ها، اشاره کرد. هرس در سلامتی و افزایش عمر درختان مؤثر بوده و باعث کاهش سال آوری می‌شود.
به طورکلی از اهداف اصلی هرس در درختان پسته می‌توان به محدود کردن اندازه درخت متناسب با فواصل بین ردیف و فاصله روی ردیف، تشکیل شاخه‌های میوه دهنده جدید و بهبود نفوذ نور در شاخه‌ها، اشاره کرد.
هرس در سلامتی و افزایش عمر درختان مؤثر بوده و باعث کاهش سال آوری می‌شود.
اثرات مطلوب هرس سالیانه، فقط زمانی بروزمی کند که دیگر عملیات باغی مثل آبیاری، کود دهی و کنترل آفات بخوبی انجام شود.
هرس درختان پسته
با توجه به سن درخت به دو شكل هرس فرم دهی و هرس باردهی انجام می‌شود.
هدف از هرس فرم دهی ايجاد اسكلت قوي و محكم، شكل مناسب و مورد نظر، تحريك رشد شاخه‌های مناسب براي ايجاد تاج متراكم و افزايش ميزان رشد شاخه‌های باقیمانده می‌باشد.
مراحل انجام هرس فرم، بايد از اولين فصل خواب نهال كاشته شده در باغ آغاز و در فصل خواب پنجم تكميل شده باشد.
هرس باردهي به كليه عملياتي گفته می‌شود كه در دوره خواب زمستانه بر روي درختان بارده و به منظور قطع قسمتي يا تمام شاخه يك درخت انجام می‌شود.
هدف از هرس باردهی تحت تأثیر قرار دادن و هدايت نحوه رشد و باروري گياه می‌باشد.
در هرس باردهي درختان پسته دو روش بكار گرفته می‌شود

1- هرس سربرداري:

که به معنی قطع قسمتي از سر يا انتهاي فوقاني بازو، شاخه و سرشاخه‌های درخت می‌باشد.
در هرس سربرداری حفظ حداقل یک جوانه رویشی در بالای جوانه گل مهم است.
این هرس باعث جلوگیری از رشد بیشتر رویشی و ثمردهی بالا در سال بعد می‌شود.
با توجه به اینکه در ایران هرس درختان پسته بصورت دستی انجام می‌شود لذا اصلی‌ترین نکته در این هرس برای کارگران، دانستن اختلاف بین جوانه گل و جوانه رویشی است.

2- هرس تنك شاخه:

که به معنی بيخ بركردن شاخه از انتهاي تحتاني است و برای کاهش تراکم شاخه‌های داخل تاج درخت استفاده می‌شود.
اين نوع هرس باعث تسهيل نفوذ نور خورشيد و جلوگيري از ايجاد سايه در درخت شده، رشد شاخه‌های مثمره مركزي را تسريع کرده و باعث افزایش توليد ميوه می‌شود.
ضمن آنکه رشد عرضي درخت در بين رديفها را محدود می‌کند.
اين روش هرس تأثیر زيادي در تقويت و تحريك رشد رويشي جانبي مثل هرس سربرداري ندارد. جهت محدود نگهداشتن اندازه درخت، انجام هرس سربرداري وتنك شاخه بصورت ساليانه الزامي است.
درخت پسته را همانند ساير درختان ميوه سردسيري همه ساله در زمستان و هنگام خواب گياه هرس می‌نمایند.
هرس زمستانه باعث ضعف كمتر و تقويت بيشتر جوانه‌های باقي مانده درخت می‌شود.
عمليات هرس بايستي پس از ريزش برگ (خزان) و قبل از متورم شدن جوانه‌ها در اواخر زمستان انجام و به اتمام برسد.
در آمریکا، باغداران پسته از روش مکانیکی برای هرس استفاده می‌کنند.
هرس مکانیکی سریع و کم هزینه است و مساحت زیادی را می‌توان با استفاده از ماشین در زمان کوتاه هرس کرد.
ماشین هرس دارای تعدادی باند دوار است که در ارتفاع یا عرض خاصی تنظیم می‌شوند.
بررسی‌های انجام شده در آمریکا نشان داده است که اختلافی در میزان محصول در هرس مکانیکی و هرس دستی وجود ندارد
چون اگرچه در هرس مکانیکی جوانه گل بیشتری حذف می‌شود اما با افزایش تعداد پسته در خوشه و درشت‌تر شدن میوه‌ها، این نقیصه جبران می‌شود.

همچنین بخوانید:13 عوارض جانبی عمده مصرف بیش از حد پسته؟

کودهی مورد نیاز درخت پسته (تغذیه پسته):

ازت

ازت نقش اصلی ازت در گیاه ساخت پروتئینهای گیاهی بوده که نقشی ساختاری و کلیدی می‌باشد رشد و باردهی درختان پسته به میزان زیادی به ازت بستگی دارد و کمبود آن رشد، باروری و تولید محصول را محدود می‌سازد.
بطورکلی نیاز گیاه پسته به ازت، ۶۰۰ گرم ازت خالص به ازای هردرخت در سال پر محصول بوده و براساس درصد ازت کودهای ازته، میزان مصرف هر یک از کودها قابل محاسبه می‌باشد.
کود اوره
کود اوره با داشتن ۴۶ درصد ازت د ربین کودهای ازته معمولی دارای بیشترین درصد ازت می‌باشد اما بعلت تبدیل آن به گاز آمونیاک و تصاعد آن در صورتیکه کود اوره در سطح خاک داده شود و همچنین تشکیل یون بی کربنات در اثر تجزیه اوره که در جذب و ایفای نقش سایر عناصر بویژه عنصر آهن ایجاد مشکل می‌کند، کود مناسبی جهت مناطق پسته کاری که بی کربنات آب آبیاری وخاک آن‌ها بالا می‌باشد، نیست.
کود نیترات آمونیم
کود نیترات آمونیم حاوی ۳۵ درصد ازت که هر دو شکل آمونیم و نیترات را دارا می‌باشد. نیترات حاصل از تجزیه نیترات آمونیم سریعاً توسط گیاه قابل جذب می‌باشد اما در آبیاریهای سنگین بعلت حلالیت بالا و حرکت سریع، نیترات در اعماق خاک حرکت کرده و از دسترس گیاه خارج می‌شود در نتیجه در خاکهای شنی و سبک بدلیل شستشوی نیترات و در خاکهای شور بدلیل ضریب شوری بالای نیترات آمونیم این کود توصیه نمی‌شود.
کود سولفات آمونیم
کود سولفات آمونیم حاوی ۲۰ درصد ازت و ۲۴ درصد گوگرد می‌باشد. یون آمونیم حاصل از تجزیه سولفات آمونیم، ممکن است مقداری از آن بین لایه‌های کانیهای رسی تثبیت گردد و همچنین بعلت بار مثبت درگیر واکنشهای تبادلی گردد. یون سولفات مستقیماً قابل جذب توسط گیاه بوده بعلاوه موجب کاهش موضعی PH شده و خاصیت اصلاح کنندگی دارد بنابراین کود سولفات آمونیم در خاکهای سبک و شنی بعلت قابلیت شستشوی کم سولفات آمونیم که جذب ذرات خاک می‌گردد و در خاکهای قلیایی با PH بالا بعلت خاصیت اصلاح کنندگی بنیان سولفات موجود در این کود توصیه می‌گردد.

بطورکلی اگر کود ازته مصرفی در باغات پسته در ۳ نوبت
اواخر اسفند یا اوایل فروردین،
۱۰ تیر لغایت ۳۱ تیر،
و اواخر مرداد
مصرف شوند بازدهی بالاتری می‌توانند داشته باشند در حالت عادی با توجه به نیاز ۶۰۰ گرم ازت خالص به ازای هر درخت مقدار ۳۰۰ کیلوگرم در هکتار سولفات آمونیم در اواخر اسفند و ۳۵۰ کیلوگرم در هکتار نیترات آمونیم در ۱۰ تیر لغایت ۳۱ تیر (هنگام پرشدن مغز پسته ) و ۳۰۰ کیلوگرم در هکتار سولفات آمونیم در اواخر مرداد ماه می‌تواند جهت باغات پسته بارور و برای درختان بزرگتر از ۲۰ سال مصرف شود.
علائم کمبود ازت کمبود ازت موجب زردی برگها، کاهش رشد تاج درخت، کوچکی برگها، باریک ماندن شاخه‌های تازه رشد کرده و کاهش رشد قطری شاخه‌ها، قرمزشدن پوست درخت و رگبرگها و دمبرگها، ریزش زودتر از معمول برگها در پائیز و کم مغز شدن و سبکی دانه‌ها می‌شود.
حد بحرانی ازت درخاک PPm – ۲۰۰۰ PPm و ۱۰۰۰ حد بحرانی آن در برگ پسته ۲٫۵ – ۲ درصد ماده خشک می‌باشد.
بایستی توجه نمود هنگامی که کود ازته جلوی آب و در سطح خاک مصرف شده، ارتفاع آب آبیاری بیشتر از ۱۰ سانتی متر نبوده و از آبیاری سنگین اجتناب شود.

فسفــر

فسفــر قابلیت دسترسی به فسفر خاک توسط گیاه بیش از آنکه به مقدار آن در خاک بستگی داشته باشد به PH و شرایط خاک بستگی دارد. PH کمی اسیدی تا خنثی بهترین PH برای قابلیت دسترسی به فسفر می‌باشد. درخاکهای قلیایی تشکیل فسفاتهای کلسیم که حلالیت بسیار کم داشته و تبدیل آنها به فرمهای محلول نیز کند صورت می‌گیرد، موجب کاهش قابلیت دسترسی به فسفر توسط گیاه می‌شود. فسفر از جمله عناصری است که در خاک بسیار کند حرکت کرده و توسط ذرات خاک تثبیت می‌گردد. در نتیجه کودهای فسفره بایستی در نزدیکی ریشه مصرف شده و از مخلوط کردن این کود با خاک به جهت جلوگیری از تثبیت و غیرفعال شدن آن بایستی جلوگیری نمود.
حد بحرانی فسفر در خاک ۱۵ PPm و در برگ پسته ۰٫۱۴ درصد ماده خشک می‌باشد.
ازجمله علائم کمبود فسفر، ارغوانی شدن برگ سرشاخه‌ها، باریک شدن شاخه‌ها، برهنه شدن درخت، دیرباز شدن جوانه‌ها و تیره شدن رنگ برگهای پیر می‌باشد.

پتــاسیــم

پتــاسیــم نقش پتاسیم در گیاه بیشتر کاتالیزوری بوده و کمبود آن مقاومت گیاه را در برابر آفات و بیماریهاکاهش می‌دهد. پتاسیم موجب تسهیل نفوذ آب در سلولهای گیاهی و سبب کنترل عمل باز و بسته شدن روزنه‌های برگ در هنگام تبخیر و تعرق می‌شود.
جذب پتاسیم در سال پرمحصول ( ON ) حدود ۶ برابر سال کم محصول ( Off ) بوده و بیش از ۹۰ درصد کل جذب سالیانه پتاسیم در طی دوره پرشدن مغز اتفاق می افتد. درختان پسته پتاسیم زیادی جذب می‌نمایند بطوریکه جذب سالیانه پتاسیم توسط درخت پسته به جذب ازت و نیتروژن که پرمصرف‌ترین عنصر غذایی است نزدیک می‌باشد.
حد بحرانی پتاسیم قابل جذب درخاک ۳۰۰ PPm و دربرگ ۲ – ۱٫۵ درصد ماده خشک می‌باشد.
مصرف پتاسیم موجب افزایش درصد خندانی و کاهش پوکی دانه‌های پسته نیز می‌گردد.
درصورت کمبود این عنصر در گیاه پسته حاشیه برگها به سمت بالا پیچیده همچنین برگهایی که کمبود پتاسیم دارند، حاشیه سوختگی قهوه‌ای را نشان می‌دهند.
برای کوددهی به باغات فاقد پتاسیم درخاکهای با بافت سنگین و رسی می‌بایستی مقادیر زیادی از کودهای پتاسه درون شیار کودی مصرف شود در غیر اینصورت درختان پاسخ مناسبی به دریافت کود نخواهند داد (حداقل ۳ کیلوگرم سولفات پتاسیم به ازای هر درخت بارده و بزرگ) در اراضی سبک و شنی مقدار مصرف کودهای پتاسه می‌تواند کمتر در نظرگرفته شود.
از آنجایی که ۹۰ درصد جذب پتاسیم توسط درخت پسته در طی دوره پرشدن مغز اتفاق می افتد، محلولپاشی با کودهای حاوی درصد بالای پتاسیم و همچنین کاربرد کودهای پتاسه محلول در آب همراه با آب آبیاری، در طی این دوره زمانی به بهبود کیفیت محصول و افزایش عملکرد محصول کمک شایان توجهی می‌نماید.

گـــوگـــرد

گـــوگـــرد گوگرد بصورت یون سولفات در محلول خاک وجود داشته و بعلت داشتن بارمنفی جذب ذرات خاک نمی‌شود، اکسید و احیاء گوگرد درخاک بیولوژیکی بوده و میکرو ارگانیسمهای خاک می‌توانند گوگرد را به بون سولفات تبدیل و قابل استفاده برای گیاه نمایند.
اضافه کردن گوگرد به خاک علاوه بر تأمین نیاز غذایی گیاه، از نظر خواص اصلاحی و تاثیری که روی PH خاک دارد مفید می‌باشد. برای مؤثر بودن مصرف گوگرد بایستی شرایط از نظر تهویه رطوبت فراهم باشد تا میکرو ارگانیسمهای خاک بتوانند گوگرد را به سولفات تبدیل نمایند و این امر موجب کاهش موضعی PH گردد. علائم کمبود گوگرد مشابه علائم کمبود ازت بوده و شامل زردی برگهای جوان، کاهش رشد گیاه و نازکی شاخه‌ها می‌باشد.
حد بحرانی گوگرد در خاک ۱۵ PPm و در برگ پسته ۰٫۳ درصد ماده خشک می‌باشد.
مقدار ۱ – ۵۰ تن گوگرد ترجیحاً میکرونیزه در هر هکتار مخلوط با کودحیوانی در چالکودها جهت باغات پسته قابل توصیه می‌باشد.

کلسیـــم

کلسیـــم درخاکهای مناطق خشک و نیمه خشک، کلسیم نسبت به سایر عناصر غذایی به مقدار بیشتری در محلول خاک وجود دارد اما فقط وجود آن در خاک و بافتهای گیاه و برگ، دلیل براینکه محدودیتی از نظر آن وجود ندارد نیست و باید مطمئن شد که آیا عنصر مذکور در گیاه از تحرک مناسبی برخوردار بوده و آیا قادر به انجام وظیفه خود می‌باشد یا خیر. بنابراین مشکل اصلی کمبود کلسیم، جذب آن از طریق خاک نبوده بلکه انتقال آن در داخل گیاه است که موجب بروز عوارض ناشی از کمبود کلسیم بخصوص در میوه‌ها که بیشتر از بقیه اندامهای گیاه به کلسیم نیاز دارند، می‌شود.
از جمله عوارض کمبود کلسیم در درختان پسته عارضه لکه پوست استخوانی در دانه‌های پسته می‌باشد که با ۳ نوبت محلولپاشی با کودهای حاوی کلسیم در اوایل فصل رشد (اواخر فروردین تا اواخر اردیبهشت) با فاصله ۱۵ – ۱۰ روزه می‌توان از شدت عارضه تا مقدار بسیار زیادی کاست.
حد بحرانی کلسیم در برگ پسته حدود ۲ درصد ماده خشک گیاهی است. در خاک میزان کلسیم در ارتباط با منیزیم و سدیم سنجیده می‌شود و نسبت جذب سدیم ( SAR ) کمتر از ۱۵ و نسبت کلسیم به منیزیم بیش از یک در خاک می‌تواند نشاندهنده وضعیت نسبتاً مناسب کلسیم در خاک باشد.
در درختان پسته مبتلا به کمبود کلسیم، برگهای جوان و نزدیک انتهای شاخه به شکل چروکیده و کج در آمده و نوک برگها و حاشیه آنها بطرف بالا و یا پائین لوله می‌شود. کمبود کلسیم در درختان پسته بیشتر کیفی بوده و در نتیجه اثرات متقابل با عناصر دیگر یا عدم انتقال مناسب در گیاه اتفاق می افتد درصورت نیاز می‌توان از ۲۰۰ – ۱۰۰ تن گچ خام در هکتار جهت اصلاح خاک و رفع نیاز گیاه به کلسیم استفاده نمود.

منیـــــزیـــــم

منیـــــزیـــــم منیزیم بصورت یون منیزیم از محلول خاک جذب شده و درخاکهای مناطق خشک و نیمه خشک به مقدار زیادی بصورت جذب سطحی ذرات خاک وجود دارد. درنتیجه در این خاکها بیشتر با مسئله زیاد بود و مسمومیت این عنصر روبرو هستیم تا کمبود و کمبود احتمالی آن نیز بیشتر ممکن است در خاکهای شنی اتفاق بیفتد.
حدبحرانی منیزیم در خاک PPm 15 و دربرگ پسته ۶۰ درصد ماده خشک گیاهی می‌باشد.
کمبود آن موجب ظهور رنگ زرد و کلروز بین رگبرگی در برگهای مسن و پیر گیاه می‌شود. درصورت کمبود مصرف ۴۰۰ کیلوگرم سولفات منیزیم در هکتار در چالکود و در صورت مسمومیت مصرف گچ و پتاسیم در مقادیر زیاد توصیه می‌گردد.

آهــــــن

آهــــــن آهن یکی از عناصر ضروری برای رشد تمامی گیاهان است. درصورت کمبود آن کلروفیل به مقدار کافی در سلولهای برگ تولید نمی‌شود. زردی برگ ناشی از آهک، شکل خاصی از کمبود آهن در گیاه است که بخش وسیعی از کشور ما را فراگرفته است.
آبیاری بیش از حد، مصرف بی رویه و نامتعادل کودهای شیمیایی، کمبود مواد آلی و فشرده شدن خاک و زیادی بی کربنات در محلول خاک از جمله عوامل مؤثر در کاهش جذب آهن توسط گیاه می‌باشد.
درصورت کمبود آهن، کلروفیل به مقدار کافی در سلولهای برگ تولید نشده، ابتدا فاصله بین رگبرگها زرد شده و باشدت یافتن کمبود، تمامی سطح برگ زرد می‌شود. بدلیل آنکه آهن در گیاه متحرک نمی‌باشد این علائم ابتدا در برگهای جوان و قسمتهای فوقانی گیاه ظاهر شده و با پیشرفت کمبود تمامی گیاه را در بر می‌گیرد.
حد بحرانی آهن در خاک PPm 10 – ۷ و در برگ پسته PPm ۱۰۰ می‌باشد.
جهت مصرف خاکی آهن بایستی حتماً از کودهایی با بنیان کلات EDDHA نظیر سکوسترین آهن استفاده نمود جهت محلولپاشی از کودهای آهن با بنیان کلات EDTA نیز می‌توان استفاده نمود.

روی

روی مقدار روی در محلول خاک بسیار ناچیز بوده و هرچه PH خاک بیشتر شود از مقدار روی قابل جذب گیاه کاسته می‌شود بنابراین در خاکهای با PH قلیایی که خاص خاکهای آهکی است کمبود روی شایع و گسترده می‌باشد.
استفاده زیاد از کودهای فسفره در خاکهایی که مقدار روی قابل استفاده کمی دارند، موجب بروز کمبود تحمیلی روی در گیاه می‌شود.
روی در بسیاری از سیستمهای آنزیمی گیاه نقش کاتالیزوری فعال کننده و یا ساختمانی داشته و در ساخته شدن و تجزیه پروتئینها در گیاه نیز دخیل است. یکی از بارزترین نقشهای روی در ساخت اسید آمینه تریپتوفان بعنوان پیش نیاز ساخت هورمون اکسین است که در رشد طولی شاخه‌ها مؤثر می‌باشد. همچنین روی در مرحله گرده افشانی و جوانه زدن دانه‌های گرده نقش اصلی را ایفاء نموده و موجب تسریع در رشد لوله گرده شده و در نتیجه امکان لقاح و تشکیل میوه را افزایش می‌دهد. از جمله علائم کمبود روی، تأخیر در باز شدن جوانه‌های رویشی و زایشی حتی تا مدت یک ماه، تشکیل دانه‌های کوچکتر و قرمزتر از دانه‌های سالم، ریزبرگی، کم برگی، کوچک شدن میان گره‌های سرشاخه و روزت می‌باشد.
حد بحرانی روی در خاک PPm 2 و در برگ پسته PPm ۳۰ می‌باشد.
مصرف خاکی سولفات روی در چالکود به همراه کود حیوانی به میزان حداقل ۲۵۰ گرم به ازای هردرخت در باغات دچار کمبود همچنین محلولپاشی سولفات روی پس از برداشت و اواخر اسفند هنگام تورم جوانه‌ها و در اردیبهشت ماه در باغات پسته توصیه می‌گردد.

منگنـــــز

منگنـــــز یون دوظرفیتی منگنز در مجموع محلولترین فرم آن و قابل جذب برای گیاه می‌باشد نقش عمده منگنز در گیاه مشارکت در سیستمهای ترکیبی است منگنز در تولید کلروفیل نقش اساسی داشته و متابولیسم ازت و واکنشهای آبی فتوسنتز نیز از منگنزتاثیر می‌گیرند. منگنز و آهن بر روی یکدیگر دارای اثر متقابل می‌باشند.
حدبحرانی منگنز در خاک PPm 8 و در برگ پسته PPm 50 است.
بعلت تحرک کم منگنز در گیاه علائم کمبود نخست در بافتهای جوان مشاهده می‌شوند. علائم کمبود شبیه علائم کمبود آهن بوده با این تفاوت که در کمبود منگنز قسمتی از حاشیه برگ سبز باقی می‌ماند. نکته حائز اهمیت و قابل اشاره در ارتباط با نقش عنصر منگنز در گیاه پسته، تحقیقی است که نشان داده مهمترین عنصر غذایی که در تفاوت بین باغات با عملکرد بالا با باغات با عملکرد پائین ایفای نقش می‌کند، عنصر منگنز می‌باشد.

مـس

مـس نقش مس در گیاه بیشتر در فعالیتهای آنزیمی گیاه خصوصاً فعال کردن آنزیمهای اکسیداز می‌باشد. قابلیت دسترسی به مس برای گیاه نظیر اغلب ریزمغذیها به PH خاک بستگی داشته و با افزایش PH از قابلیت جذب آن کاسته می‌شود همچنین در خاکهای آلی نیز مس اغلب به فرم کمپلکسهای آلی بسیار پایدار وجود داشته و با پیوند بسیار سختی بین مولکولهای آلی جای می‌گیرد در نتیجه قابلیت جذب آن برای گیاه کم شده و نمی‌تواند بوسیله گیاه مورد استفاده قرارگیرد در نتیجه برخلاف تمامی عناصر غذایی ریزمغذی بایستی حتی المقدور با کودهای حیوانی و دامی مخلوط نگردد. مس با فسفر و آهن و روی اثر متقابل دارد.
حدبحرانی مس در خاک PPm ۱ و در برگ پسته PPm 10 می‌باشد.
علائم کمبود مس در گیاه پسته بصورت سوختگی برگهای نزدیک به نوک سرشاخه‌ها، قلبی شکل شدن برگهای نورس و عصایی شکل شدن شاخه‌های بالائی درخت و تابیدن آنها به سمت پائین می‌باشد.

بـــر

بـــر یکی از منابع اصلی بر خاک، آب آبیاری و بر موجود در آن می‌باشد اما لزوماً آبهای شور دارای بر زیاد نیستند. بر در فعالیتهای زایشی، گرده افشانی، تقسیم سلولی بافتهای مریستمی، ترمیم بافتهای آوندی، متابولیسم کربوهیدراتها و انتقال آنها نقش ایفاء می‌نماید. درخاکهای دارای بافت سبک، بر در اثر بارندگی و یا آبیاری شسته شده و از دسترس گیاه خارج می‌گردد همچنین در PH بالاتر از هشت و درخاکهای آهکی میزان جذب بر به میزان زیادی کاهش می‌یابد که این امر بعلت واکنش متقابل بین کلسیم و بر می‌باشد.
حدبحرانی بر در خاک PPm 1 و در برگ پسته PPm 250 می‌باشد.
از علائم کمبود بر در گیاه پسته، پیچیده شدن حاشیه برگها، تغییر شکل برگ بصورت فنجانی، پوکی محصول و عدم خوشه بندی مناسب را می‌توان نام برد درصورت کمبود محلولپاشی اسیدبوریک در پائیز پس از برداشت و یا اواخر اسفند هنگام تورم جوانه‌ها توصیه می‌گردد.

نیاز آبی درخت پسته:

روش‌های آبیاری عبارتند از: آبیاری سطحی، آبیاری نواری یا کرتی، آبیاری شیاری یا پشته‌ای، آبیاری تحت فشار
در روش آبیاری سطحی مانند آبیاری نواری (کرتی) و آبیاری شیاری (جوی و پشته‌ای) میزان مصرف آب بالا بوده و راندمان مزرعه‌ای این روش‌ها بین ۴۰ تا ۵۰ درصد است.
در روش‌ آبیاری تحت فشار مانند روش آبیاری بابلر،‌ ‌آبیاری قطره‌ای و آبیاری به وسیله لوله‌های سفالین میزان مصرف، بسته به نوع روش کنترل شده و راندمان مزرعه‌ای این روش‌ها بین ۶۰ تا ۹۰ درصد می‌باشد.

آب مورد نیاز درخت پسته در روش غرقابی حدود ۴ هزار متر مکعب در هکتار در سال برای نهال‌های ۴ تا ۵ ساله می‌باشد و برای آبیاری نهال یک ساله نیز همین میزان توصیه شده و به دلیل این که پسته در سال اول، تازه به محل اصلی منتقل شده است و چندان توسعه ریشه‌ای ندارد پس نیاز واقعی آن بسیار کمتراز ۴ هزار متر مکعب است و حتی چیزی کمتر از هزار متر مکعب در هکتار در سال اول است که این میزان را فقط با روش سیستم‌های مدرن یا همان سیستم تحت فشار می‌توان به گیاه داد و با روش غرقابی این کار امکان پذیر نیست.

میزان آب مورد نیاز درختان پسته برای روش‌های مختلف آبیاری برحسب متر مکعب درهکتار:
آبیاری سطحی و غرقابی: ۹ هزار مترمکعب درهکتار در سال
آبیاری بابلـر: ۷ هزار مترمکعب درهکتار در سال
آبیاری قطـره‌ای: ۵ هزار مترمکعب درهکتار در سال
حساس‌ترین دوره آبیاری درختان پسته در تیرماه و هنگام پرشدن مغز پسته می‌باشد.
مهم‌ترین آب برای خندان شدن دانه‌های پسته آخرین آب قبل از رسیدن کامل دانه‌ها و برداشت محصول در اواخر مرداد و یا اوایل شهریورماه است.

گرده افشانی درخت پسته:

گرده افشانی پسته بوسیله باد صورت می‌گیرد. با توجه به این كه گل‌ها بدون گلبرگ هستند و جذابیتی برای حشرات مخصوصاً زنبور عسل نداشته، ممكن است زنبور عسل برای جمع آوری گرده، گلهای نر را لمس كند ولی در گرده افشانی نقشی ندارد.
عدم جریان هوا (باد) و آب و هوای بارانی، شرایط نامساعدی را برای پراكندگی دانه‌های گرده ایجاد می‌نمایند. همچنین بادهای شدید و طوفانی باعث خشك‌شدن سطح كلاله و بارندگی باعث شستشوی سطح كلاله و از بین رفتن چسبندگی آن می‌شود.
دوره پذیرش كلاله مادگی را حدود ۳ تا ۵ روز گزارش كرده‌اندكه در صورت وجود شرایط محیطی مناسب و تأمین گرده مناسب و كافی، دانه گره جوانه زده، لوله گرده رشد كرده وارد تخمدان می‌شود و پس از تركیب با سلول تخم، جنین را به وجود می‌آورد. درصورتی‌كه گرده افشانی انجام نگیرد ریزش گـــل اتفاق می‌افتد. میوه‌ها پاتنوكارپ (پوك) می‌شوند. ریزش گل‌های گرده افشانی نشده معمولاً ظرف مدت ۴-۳ هفته پس از مرحله تمام گل انجام می‌شود. نسبت مناسب پایه‌های نر و ماده در یك باغ مهمترین عوامل مؤثر در گرده‌افشانی پسته است و رعایت نسبت یك درخت نر به ازای هر ۱۵-۱۰ درخت ماده می‌تواند گرده كافی و مورد نیاز را تأمین نموده و مشكل كمبود گرده را برطرف نماید. کانال تخصصی گیاهپزشکی و کشاورزی.
كاشت یك ردیف درختان نر عمود بر مسیر باد غالب و در حاشیه باغ می‌تواند علاوه بر تولید گرده مناسب و فراوان به عنوان باد‌شكن نیز عمل نماید. درمناطقی كه گرده كافی وجود ندارد یا شرایط محیطی مانع از انجام گرده‌افشانی طبیعی می‌شود گرده‌افشانی مصنوعی به وسیله انسان امكان‌پذیر بوده كه باید از گرده‌های مطمئن و سالم تازه استفاه نمود و گرده‌افشانی را ۲ تا ۳ مرتبه تكرار كرد.

پیوند زنی درخت پسته:

سه نوع روش پيوند زنی در ايران مرسوم است و مورد استفاده قرار میگیرد :

۱- پيوند لوله ا ی

۲- پيوند شكمی

۳- پيوند اسكنه ای

پيوند اسكنه ای و پيوند شكمی از قديم  در ايران كاربرد داشته است ، كه به تدريج كنار گذاشته شده است. هم اكنون استفاده از پيوند لوله ای به دليل سادگی، سرعت عمليات و درصد بالای جوش خوردن بين پايه با پيوندك رواج يافته و ۹۹ درصد درختان پسته با استفاده از اين روش تكثير می شوند. از آنجا كه درخت پسته از نوع درختان صمغ ‍دار است ايجاد هرگونه خراش در تنه يا در شاخه های آن موجب تراوش صمغ می گردد كه در مجاورت هوا سفت می ‍شود. بنابراين در پيوند شكمی نهال پسته، شكاف افقی در پايين شكاف عمودی به شكل ..i… زده می ‍شود (پيوند شكمی در درختان ميوه معمولاً به شكل T است) تا صمغ مترشحه از شكاف افقی مانع رويش و رشد جوانه پيوند‍ك نشود .

 

آماده سازی پايه، تهيه پيوندک و انجام عمیات پيوند‍ زنی:

به منظور سهولت در عمل پيوند، نخست پايه مورد نظر انتخاب می گردد.در اسفند ماه نهال های ۳-۲ ساله پسته در زمين اصلی سربرداری می شوند
پس از رشد جوانه هاي جانبی بر روي پايه سربرداری شده، بسته به نوع آرايش تنه درخت ۳-۱ شاخه برروی پايه اصلی نگهداری شده و ساير شاخه ها حذف می ‍شوند.در پيوند لوله ای هم اندازه بودن قطر پايه و پيوند‍ك ضروری است به همين منظور ابتدا پايه وشاخه مناسب پيوندک انتخاب می شود.زمان مناسب برای پيوند نهال های پسته به طور عمده در اواخر اريبهشت تا اوايل خرداد يعنی هنگامی است كه درخت براحتی پوست  می دهد و دمای هوا در حد متعادل قراردارد .
برای تهيه پيوندک حدود ۳-۲ سانتي‍متر بالاتر از جوانه، شاخه را قطع كرده، سپس از ۲ سانتي‍متری زير جوانه با چاقوی پيوند‍زنی پوست دور تا دور بريده می ‍شود. بعد با انگشت پوست برش خورده را به آرامی چرخانده تا پوست حاوی جوانه به راحتی و به طور كامل از چوب جدا شود .
پيوندک آماده شده، به شكل استوانه ای حاوی جوانه می باشد.شاخه های جانبی نگهداری شده بر روی پايه نيز سربرداری شده و سپس به فاصله ۳-۲ سانتي‍متر از بالا دور تا دور شاخه برش داده می ‍شود و به روش تهيه پيوندك، پوست جدا می ‍شود .
پس از آماده شدن پايه و پيوندک، پيوندک را كه به شكل استوانه است داخل چوب پايه قرارداده و به آرامی به سمت پايين فرستاده تا در محل خود استقرار يابد 

 

بیماری و آفات درختان پسته:

 

 پسیل معمولی پسته Agonoscena Pistaciae

پسیل معمولی پسته مهمترین آفت پسته است که باغداران به آن شیره خشک می گویند. زیرا عسلک دفع شده ازانتهای بدن پوره‌های این آفت درمقابل هوا خشک شده، تبدیل به دانه‌های مدور شکر مانندی می‌شود که روی برگها و زیر درخت می‌ریزد. زمستان را بصورت حشره کامل می‌گذراند و اوایل اردیبهشت ماه معمولأ تخمریزی می‌کند و نوزادهای آن از شیره نباتی تغذیه می‌نماید تا تبدیل به حشره بالغ گردند.
پسیل پسته حشره کوچکی است که اندازه آن ما بین 5/1 تا 8/1 میلیمتر می‌باشد، رنگ عمومی بدن در حشرات بالغ زرد روشن و روی سینه، لکه‌های کشیده‌ای به همین رنگ و کمی تیره‌تر وجود دارد. معمولأ شکم به رنگ بدن است و اغلب دارای لکه‌های قهوه‌ای رنگ کشیده‌ای می‌باشد که دور مفاصل شکم به شکل دوایری دیده می‌شود. رگهای بال زرد و دارای لکه‌های قهوه‌ای رنگی است. و فواصل آنها نسبتأ منظم است.
خسارت پسیل معمولی پسته
دراثرمکیدن شیره گیاهی توسط پسیل معمولی پسته وزن مغز آن کاهش، درصد پوکی افزایش و میزان خندانی هم کاهش میابد. گیاه آفت زده ضعیف شده و گاهی لکه‌های قهوه‌ای سوخته روی برگها دیده میشود. ازدیگرخسارتهای این آفت ریزش برگها و جوانه‌های میوه دهنده سال بعد وهمچنین بسته شدن روزنه‌های هوایی دراثر ترشح عسلک می‌باشد.
روش‌های مبارزه با شیره خشک
راه طبیعی کنترل جمعیت این آفت، شکارگران آن از جمله بالتوری، کفشدوزک و چندین گونه زنبورهای کوچک هستند که در باغاتی که سمپاشی کمتری شده‌اند خود به خود این آفت را در جمعیت پایین نگه می‌دارند. از روشهای مصنوعی وغیر شیمیایی مبارزه با آفت پسیل، استفاده از تله‌های زرد رنگ و چسبنده است که قادر است تعدادی از حشرات را به خود جلب کند و بیشتر درباغات محصور و کوچک که تراکم درختان در آنها پایین است قابل توصیه می‌باشد. وجود باد و گرد و غبار کارآیی این تله را کم می‌کند. در شرایطی که با جمعیت‌های زیاد حشره مواجه شدیم می‌توان از یکی از سموم زیر برعلیه آن استفاده کرد:

• آمیتراز (میتا ک) به نسبت 1 تا 1.5 در هزار

• کنسالت به نسبت 0.5 در هزار

• کنفیدوز به نسبت 0.4 در هزار

• دارتون به نسبت 2.5 در هزار

جهت استفاده ازسموم شیمیایی و تعیین زمان سمپاشی، هنگامیکه روی 50% از برگهای درختان باغ بطور متوسط 15-10 پوره آفت وجود داشته با شد، توصیه می‌شود.
زنجره پسته Idiocerus Stali «Fieb»
در مناطق پسته خیز به این آفت شیره‌تر گفته می‌شود. زنجره پسته درسال فقط یک نسل دارد و زمستان را بصورت حشره کامل در زیر پوست و شکاف تنه درختان پسته و یا سایر درختان مانند بادام، زردآلو و در شکاف دیوارهای قدیمی نزدیک باغات پسته می‌گذراند. در شرایط آب و هوایی گرمتر در اواسط اسفند ماه و در شرایط آب و هوایی سردتر در اوایل فروردین ماه شروع به فعا لیت می‌کند.
خسارت آفت
از محل نیش زدگی حشرات به پاریکارپ میوه‌های جوان، شیره نباتی خارج شده و توأمأ فضولات و ترشحات پوره‌ها روی برگها و خوشه‌ها می‌ریزد. این ترشحات علاوه بر آنکه باعث سوختگی برگها و خوشه‌ها می‌شوند، محیط منا سبی را نیز برای نشو و نمای قارچهای ساپروفیت ایجاد می‌کنند واغلب درخت‌های آلوده، مبتلا به بیماری دوده یا فوماژین می‌شوند. نتیجه اینکه به تدریج میوه‌ها خشک و چروکیده می‌گردند. گاهی هم خسارت به ا ندازه ای است که هیچ میوه سالمی روی درخت باقی نمی‌ماند.
یکی از آسان‌ترین راههای تشخیص زنجره پسته در باغ آن است که آرام یک دست را زیر خوشه‌های جوان برده و با دست دیگر ضربه سریع و آرامی از بالا به خوشه زده شود، اگر حشرات ریزی که سریع پرواز می‌کند در دست مشاهده گردید به احتمال زیاد درخت به زنجره آلوده شده است.
مبارزه
مبارزه شیمیایی را باید از زمان ظهور جوانه‌ها قبل از تخم ریزی آفت شروع کرده و به محض آغاز گل دادن درختان خاتمه داد. درصورتی که مبارزه علیه حشرات قبل از گل دهی صورت نگیرد، باید صبر نمود تا پوره‌ها ظاهر شوند و سپس اقدام به مبارزه شیمیایی نمود.
برای مبارزه می‌توان از سموم فسفره و یا دیمتوآت ها استفاده نمود. (سم آندوسولفان به نسبت 2 در هزار).

پروانه چوبخوار پسته Kermanix Pistaciella این آفت در حال حاضر یکی از مهم‌ترین آفات در مناطق پسته کاری کشور می‌باشد. محدوده گسترش این آفت زیاد بوده و در پسته کا ری‌های استان کرمان، فارس، دامغان، یزد، قزوین، خراسان، سیستان و بلوچستان و دیگر نقاط کشور مشاهده شده است.
شکل شناسی
حشره کامل این آفت پروانه ایست کوچک که عرض آن با بالهای باز حدود 13-11 میلیمتر است. رنگ عمومی بدن و بالها تیره براق و پوشیده از فلس است. در روی بالهای جلویی دو لکه زرد رنگ یکی بزرگتر و در وسط و دیگری کوچک و در انتهای قدا می بال دیده می‌شود.
دوره زندگی و نحوه خسارت
این آفت زمستان را به شکل لارو کامل درداخل سرشاخه‌های پسته می‌گذراند. دراواخر زمستان لاروهای مذکوراز سر شاخه‌های پسته خارج شده، در روی شاخه‌ها و نزدیک جوانه‌ها و یا روی تنه و حتی روی کلوخه‌های سطح باغ به تنیدن پیله‌ای به شکل قایق وارونه به دور خود پرداخته و به شفیره تبدیل می‌شوند.
نحوه خسارت پروانه چوبخوار پسته
دوره شفیرگی حدود 30- 25 روز است. پروانه‌های آفت، پس از طی این دوره از درون پیله‌ها خارج شده و با یکدیگر جفت گیری می‌کنند. سپس پروانه‌های ماده روی سر شاخه‌های جوان، محور خوشه‌ها، دم میوه‌ها و حتی دم برگها تخم ریزی می‌کنند. پس از طی دوره انکوباسیون تخم‌ها تفریخ شده و لاروهای سن اول از محل چسبیدن تخم وارد گیاه می‌شوند و خود را به قسمت مرکز خوشه یا سر شاخه می‌رسانند از این محل تغذیه کرده، فضولات قهوه‌ای و سیاه رنگی در محل تغذیه به جا می‌گذارند. لاروهای درون محور خوشه‌ها درآغاز فصل باعث ریزش خوشه‌ها می‌شوند. ولی چنانچه خوشه رشد کرده باشد، فقط تعدادی از میوه‌های انتهایی خوشه‌ها در حدود اواسط خراد ماه خشک و سیاه شده، می‌ریزند.
لاروهای مستقر در مغز سر شاخه‌ها باعث ضعف سر شاخه‌ها، و در نتیجه ضعف جوانه‌های میوه وبرگ دهنده سال بعد می‌گردند. این حشره در سال یک نسل دارد و با توجه به اینکه اکثر طول عمر خود را درمغز محور خوشه‌ها و سر شاخه‌ها می‌گذراند مبارزه با آن مشکل بوده و مدّت زمان مبارزه با آفت کوتاه است، لذا توصیه می‌گردد به زمان مبارزه توجه کا فی گردد. امروزه حداکثر ظهور و پرواز پروانه‌های آفت با استفاده از تله‌های فرمونی تغیین می‌گردد و بدین ترتیب زمان مبارزه با آفت بطور دقیق‌تری مشخص و به اطلاع کشاورزان رسانده می‌شود. لذا تو صیه می‌گردد که با کارشناسان مربوط جهت اطلاع از زمان مناسب مبارزه مشورت شود. در صورت ضرورت می‌توان از حشره کش لاروین (تیودیکارب) به نسبت 1.5 کیلو گرم در هزار لیتر آب یک هفته پس از حد اکثر پروانه‌ها استفاده نمود. این زمان تقریبأ مصادف با زمانی است که گلهای ماده تلقیح شده و دانه‌ها به اندازه ارزن شده‌اند. این آفت نیزمانند بسیاری از آفات پسته، دارای دشمنان طبیعی و زنبورهای پارازیتو یید فراوانی است که هر ساله در پایین آوردن جمعیت آفت نقش مهمی دارند.
پروانه میوه خوار پسته Recurvaria Pistaciicola Danilevsky
این آفت زمستان را بصورت لارو کامل در زیر پوسته‌های تنه درختان مسن پسته به سر می‌برد و در
اواخر اسفند ماه تبدیل به شفیره و سپس پروانه می‌گردد.
خسارت
ظهور حشرات کامل در اواسط فروردین ماه و همزمان با تورم جوانه‌ها بوده که پس ازجفت گیری بر روی گلها و میوه‌های تازه تشکیل شده تخمریزی می‌نمایند. تخم‌ها حدودأ دوهفته بعد باز شده و لاروهای سن اول کوچک و شیری رنگی به داخل میوه‌های تازه تشکیل شده نفوذ نموده و از جنین میوه تغذیه می‌نمایند. میوه‌های آلوده در این مرحله تا قبل از سخت شدن پوست استخوانی در اثر تغذیه لا روها سیاه شده، خشکیده و در نهایت می‌ریزند.
لاروها پس از خوردن محتویات میوه آن را سوراخ نموده و خارج می‌شوند و سپس وارد میوه بعدی می‌گردند، که در این مرحله هر لارو قادر است تا 8 میوه را از بین ببرد. لاروها پس از چند بار پوست عوض کردن و کامل شدن زیر پوستهای شاخه‌ها و تنه درختان تبدیل به شفیره و سپس حشره کامل می‌شوند. نسل دوم آفت معمولأ از 20 تیر الی 20 مرداد ماه شروع می‌شود و پروانه بر روی دانه‌های پسته که درشت هستند تخمریزی می‌کند. پس از باز شدن تخم، لاروها زیر پوسته سبز دانه پسته می‌روند. و از سطح داخلی پوست سبز تغذیه می‌نمایند و یا از محل شکاف خوردن پوست استخوانی (محل خندان شدن پسته) وارد میوه‌ها شده و از مغز میوه‌ها تغذیه می‌نمایند که با بر جا ماندن فضولات لاروی بر روی پوست استخوانی باعث ایجاد لکه‌های تیره رنگ برروی آن می‌شود.
مبارزه
زمان مبارزه علیه پروانه میوه خوار پسته در باغهایی که سابقه آلودگی دارند هنگامی است که تقریبأ 3/2 گل‌ها به میوه تبدیل شده است. جهت مبارزه با این آفت می‌توان از روش‌های مبارزه شیمیایی نیز استفاده نمود که در جهت استفاده باید در مورد تعیین و میزان سموم لازم با کارشناس حفظ نباتات مشورت
انجام شود.
پروانه برگ خوار پسته (رائوی پسته) Ocneria terebinthina Stgr
پروانه برگ خوار پسته یا پروانه برگ خوار سفید که بنام رائو نیزگفته می‌شود یکی ازآفات مهم باغهای پسته در ایران محسوب می‌شود. این آفت زمستان را بصورت شفیره و در پناهگاههای مختلف به سر می‌برد. زمان فعالیت پروانه برگ خوار پسته دراستان کرمان از اوایل اردیبهشت به بعد است. اگر در منطقه‌ای این آفت سابقه حضور دارد از اوایل اردیبهشت می‌توان در پشت برگها تخمهای پروانه را در دسته‌های 50 تایی و بیشتر که به سطح پشتی آن چسبانیده شده‌اند مشاهده کرد.
خسارت
شیوه خسارت این آفت به نحوی است که لاروهای پروانه پس از خروج از تخم، بلافاصله از پارانشیم
برگ واپیدرم فوقانی تغذیه نموده و لاروهای سنین بعد قسمت اعظم پهنک برگها را می‌خورند و فقط رگبرگ‌های اصلی راباقی می‌گذارند.

زمان وشیوه های مبارزه با پروانه برگخوار پسته
پروانه برگخوار پسته (رائو) از آفت‌هایی است که به خوبی می‌توان جمعیت آن را مورد کنترل قرار داد. اگر چه تعدادی از لاروهای آفت را عنکبوتها و پرندگان کوچک بدلیل بزرگی لارو می‌خورند اما چنانچه باغ در معرض خطر جدی توسط این آفت قرار گرفت می‌توان از سموم زیر برای دفع آنها استفاده کرد و اگر تعداد برگهای خورده شده زیاد نیست نیازی به سمپاشی نیست زیرا سمپاشی برعلیه آفات دیگر درهر زمان ممکن، این آفت را نیز در باغ از بین خواهد برد.
سموم قابل مصرف بر علیه پروانه برگخوار پسته:
• زولون (فوزالون) به نسبت 2 تا 2.5 در هزار
• دیازینون به نسبت 2 تا 2.5 در هزار
پروانه پوست خوار پسته (کراش) Arimania (Salebri) komaroffi
پروانه پوست خوار یا کرم پوست خوار پسته را در اصطلاح محلی «کراش» می‌نامند. میزبان این آفت اختصاصأ پسته است. زمستان گذرانی آن بصورت شفیره در روی پوسته‌های خشکیده و برگ درختان پسته و در لایه کلوخه‌های زیر درختان می‌باشد.
خسارت
لارو این آفت در نسل اول از دانه‌های ریز پسته در ماه‌های اردیبهشت و خرداد تغذیه می‌کند و خسارتی شبیه به خسارت پروانه میوه خوار پسته ایجاد می‌نماید. لارو نسل بعدی از پوست سبز روئی میوه تغذیه می‌کنند و در نتیجه دانه بدون پوست و بدون مغز باقی مانده، خشک شده و می‌ریزد. درنسل آخر که مصادف با رسیدن میوه‌ها می‌باشد، لاروهای آفت از پوست نرم پسته تغذیه می‌کنند و موجب بجای گذاشتن لکه‌های تیره در روی پوست استخوانی دانه پسته شده که از بازار پسندی و مرغوبیت پسته کاسته می‌شود.
مبارزه
در صورت شیوع این آفت در یک منطقه باید در اوایـل فصل یعنی در اردیـبهـشت تا خرداد با لاروهای کوچک آن مبارزه کرد زیرا اگر لاروها تنیدن تار راآغاز کنند ازاثر سم بر روی آنها کاسته می‌شود. از یکی از سموم زیر به نسبتهای ذکر شده می‌توان برای کنترل این آفت استفاده کرد:
• زولون به نسبت 1.5 در هزار
• مالاتیون به نسبت 2 در هزار
شپشکهای مهم درختان پسته
شپشکها بطور کلی نوعی از حشرات هستند که اغلب جنس ماده درآنها قابلیت پرواز نداشته و روی قسمت‌هایی از درخت ساکن و چسبیده هستند. گر در منطقه‌ای این آفت گسترش دارد و بر روی بیشتر درختان باغ بصورت متراکم دیده می‌شود. برعلیه آن سمپا شی انجام داد. شپشکهای مهم پسته از دو گونه هستند که تفاوتهایی با یکدیگر دارند.

شپشک سر شاخه و میوه پسته (شپشک واوی پسته)
Lepidosaphes Pistacia Archangelskaia
در اواخر اردیبهشت و اوایل فروردین (در شرایط رفسنجان) به روی سر شاخه‌های تازه و دانه‌های پسته چسبـیده و باید با نظر کارشناس آفت زمان دقیق سمپاشی را معلوم کرد زیرا حشره پس از خروج ازتخم، سپری را بر روی خود ترشح می‌کند که سمپاشی را بی اثر می‌کند.
شپشک تنه درختان پسته (شپشک کنده‌ای)
Melanaspis ino Pinatus Leonardi
این شپشک روی تنه درخت ساکن شده و زیر سپر خود تخم ریزی می‌کند و سپری گرد بر روی خود ترشح می‌کند. اگر شدت آ لودگی به شپشک زیاد باشد باید سمپاشی انجام شود.
سموم مورد توصیه برای شپشک های پسته
از یکی از فرمو لهای زیر می‌توان برای سمپاشی بر علیه شپشک سرشاخه و میوه و شپشک تنه استفاده کرد.
• اتیون 1.5 تا 2 لیتر + روغن ولک 5 تا 10 لیتر در هزار لیتر آب
• دیازینون 1.5 لیتر + روغن ولک 5 تا 10 لیتر در هزار لیتر آب
توجه: در باغاتی که شپشک زیاد است باید دو نوبت سمپاشی کرد، اولین سمپاشی را بایستی با مشورت کارشناس و با 10 لیتر روغن انجام داد.
خصوصیات حشره شناسی
شپشک واوی پسته: سـپر ماده قهوه‌ای روشـن و کناره‌هایش روشن‌تر از سایر قسمتها است، طول
سپر ماده از 2.4 الی 3 میلی متر تغییر می‌کند. سپر پوره سن اول زرد و سپر سن دوم قهوه‌ای و تیره‌تر از سپر بالغ می‌باشد. پوپاریوم حشره نر باریکتر از سپر ماده و رنگ آن نیز روشن‌تر است. حشره ماده بیضی شکل با انتهای پهن و تقریبأ گلابی شکل، به رنگ زرد شکری، سر و شکم متمایل به نارنجی است. بیشترین عرض بدن در سطح حلقه دوم شکم می‌باشد. جلد بدن کاملأ غشایی است و سپر سختی آن را محافظت می‌کند.
سپردار واوی پسته، زمستان را بصورت ماده بالغ و یا پوره سن دوم و گاهی به صورت تخم در زیر سپر می‌گذراند. تعداد تخمهایی که حشره ماده زیر سپر خود قرار می‌دهد 60 تا 70 عدد است. در شرایط آب و هوایی رفسنجان پوره‌ها از اوایل اردیبهشت ماه و در نواحی سرد مانند قزوین از اوایل خرداد ماه ظاهر می‌شوند. در هر حال خروج پوره‌ها تدریجی می‌باشد و پوره‌ها پس از خروج از تخم حدود 12 ساعت بعد در محل مناسبی مستقر می‌گردند و بیشتر روی میوه‌ها دیده می‌شوند، این سپردار دو نسل در سال دارد.
دشمنان طبیعی: سپردار واوی پسته دارای یک نوع زنبور پارازیت از خانواده Chalcididae می‌باشد.
شپشک تنه‌ای درختان پسته: شپشک تنه‌ای پسته آفت قسمت چوبی درخت است و در کشورهای شرق نزدیک ازجمله اسرائیل، لبنان، سوریه، مصر، ترکیه، ارمنستان، یونان، عراق و ایران بر روی پسته فعالیت دارد. این شپشک زمستان را بصورت ماده بالغ در زیر سپر ضخیم خود می‌گذراند، اواخر زمستان و اوایل بهار در درون شکم خود تخم ریزی کرده و از اواخر فروردین تا اوایل اردیبهشت ماه نوزادهای متحرک از بدن خشک شده حشره مادر خارج می‌شوند. نوزادها به رنگ قهوه‌ای تیره بوده و به طرف شاخه‌ها و تنه درخت حرکت کرده و در محلی مناسب خرطوم خود را وارد گیاه می‌کنند و در همان محل ثابت می‌شوند و پس از 2 تا 3 روز روی بدن خود سپر نازکی ترشح می‌کنند.
سوسک سر شاخه خوار Hylesinus vestitus Fuchs
علائم خسارت این آفت شامل وجود سر شاخه‌های کم برگ یا عاری از برگ و خوشه می‌باشد که نهایتأ می‌تواند به خشکی کامل آنها منجر شود. در صورتی که سر شاخه خشک از قسمت نوک آن تا قسمتی که سبز باقیمانده به دقت مورد بازدید قرار گیرد، می‌توان جوانه‌هایی را پیدا کرد که روی آنها سوراخی وجود دارد که در واقع محل ورود آفت به شاخه است. مخصوصأ در درخت‌های ابتدای ردیف‌های باغ می‌توان سر شاخه‌هایی که در نوک و یا اطراف دارای جوانه باز نشده و دارای سوراخ است پیدا کرد. اگر با قیچی یا چاقو شاخه از محل همین سوراخ نصف شود سوسک ریز برنگ زرد خرمایی و یا لارو ریز آن در درون شاخه زندگی می‌کند قابل مشاهده است.
عوامل تشدید خسارت سوسک سر شاخه خوار
این سوسک برای ادامه زندگی خود در فصل پاییز نیاز به شاخه‌های نیمه خشک که شیره نباتی در آن جریان نداشته باشد، دارد و باغدا ر با ریختن شاخه‌های هرس (پرتال) شده در باغ نیازآفت به محل زمستان گذرانی را تأمین می‌کند. بنا براین سوسک‌های سر شاخه خوار درچوبهای نیمه خشک و ریخته شده در کف باغ و یا در کنار کرتها زمستان را گذرانده و در بهار به سراغ درختان آمده، جوانه‌های بین برگ و سرشاخه را سوراخ کرده و چند سانتیمتری از داخل شاخه را نیز می‌خورند. این سر شاخه‌ها کم کم خشک و بی رنگ و بدون محصول شده و بدین واسطه جلوی رشد و باردهی درخت گرفته می‌شود.
مبارزه با سوسک سر شاخه خوار پسته
مبارزه با این آفت که باغداران آنرا اصطلاحأ «سوسکو» می‌نامند بسیارآسان است و بعد از گذشته یکسال نتایج آن به خوبی قابل مشاهده است. مهم‌ترین کار آن است که در تابستان از ابتدای باغ شروع به پیدا کردن سر شاخه‌های خشکیده و یا کم رشد (کم زور) کرده و بوسیله قیچی هرس، آن‌ها را بریده و همگی آنها را در گونیها یی ریخته و به بیرون از مزرعه انتقال داد و هر چه زودتر آنها را سوزاند زیرا اغلب آنها به این آفت آلوده هستند.
توصیه دیگر به آن دسته از باغدارانی است که در نزدیکی محل باغ سکونت دارند است، چون نگهداری چوبهای حاصل از هرس برای مصارف خانگی (هیزم وغیره) محل بسیار مناسبی برای این آفت است بنـابراین بایـد بطور جدی ازنگهـداری چوب پسته در منـازل خود داری کرده و یا آنها را نیمسوزکرد.
اگر بعلت موقعیت باغ و یا شدّت خسارت نیاز به مبارزه شیمیایی (سمپاشی) بود از فرمول زیر می‌توان برای سمپاشی استفاده کرد:
(آندوسولفان 2.5 لیتر + نفت سفید 10 تا 15 لیتر + صابون مایع 2.5 لیتر) در هزار لیتر آب

سوسک ریشه پسته Capnodis cariosa hauseri Obenberger
اگر بدون هیچ دلیل ظاهری درختان باغ در حال زوال و خشکی هستند و روی شاخ و برگها علائمی از آفت یا بیماری دیده نمی‌شود، به احتمال زیاد علت آن را باید در ریشه‌های درخت پیدا کرد. در این مؤقعیت باید خاک اطراف درخت را از یک سمت کنار زده، دقت شود آیا پوست تنه درخت در قسمتی که زیر خاک قرار می‌گیرد سست و تیره رنگ شده است یا خیر، اگر پوست این قسمت و قسمتهایی پایین‌تر براحت کنده شده و یا از آن شیره قهوه‌ای رنگی خارج شده درخت به گموز مبتلا است، در غیر اینصورت باید از ریشه‌های آن نمونه برداری و به آزمایشگاه بررسی آفت برده شود تا معیین شود آیا خسارت لارو سوسک ریشه در آن وجود دارد یا خیر.
مناطق انتشار این سوسکها را در کرمان، فارس، قزوین و دامغان گزارش شده است. در استان کرمان در پسته کاریهای مناطق رفسنجان، سیرجان و جبالبارز مشاهده شده است. آلودگی درختان به لاروهای این سوسک باعث ضعف روزافزون و نهایتأ مرگ درختان می‌شود.
مبارزه
بهتر آن است که با رسیدگی بیشتر و مداوم درختان باغ را شاداب و قوی نگاه داشت، اقداماتی مثل شخم خاک اطراف درختان، کود دهی لااقل هر دو سال یکبار و نیز و هرس هر ساله باعث رونق درختان شده و آفاتی از این قبیل که جزء آفات ثانویه محسوب می‌شوند قادر به حمله به درختان شاداب نبوده به سراغ چنین باغ‌هایی نمی‌آیند. اگر بدلایلی درختان باغ به سوسک ریشه پسته آلوده شد می‌توان به طریق زیر برعلیه آن مبارزه کرد:
مخلوط 6 در هزار آندوسولفان در آب به دور طوقه (جایی که تنه درخت در خاک قرار می‌گیرد)، پاشیده شود، زمان این سمپاشی در بهار می‌باشد.
زنبور مغزخوار سیاه Eurytoma Plotnikovi Nikolskaya
این آفت در پسته کاریهای استان کرمان خسارت اقتصادی نمی‌زند و اهمییت ندارد اما در اصفهان، قزوین و سمنان در سالهای گذشته خسارت قابل توجهی داشته است. نحوه عمل این زنبور بدین شکل است که زنبور ماده تخم خود را زیر پوست سبز دانه پسته گذاشته و سپس لاروی که از این تخم خارج می‌شود تمام سال در آن مانده و باعث خشک و چروکیده شدن پسته می‌شود.
پسته‌هایی که در آنها آفت وجود دارد در کف باغ ریخته و سال بعد همزمان با تشکیل میوه‌های جدید، زنبورهای جوان از آنها خارج شده، به سراغ دانه‌های جوان رفته و بر روی آنها تخمگذاری می‌کند. بنابراین آفت مذکور هر سال یک نسل از زندگی خود را کامل می‌کند.
مبارزه با زنبور مغزخوار سیاه پسته
روشی که تا کنون برای دفع این آفت توصیه می‌شود و بسیار نتیجه بخش و عملی است جمع آوری و سوزاندن پسته‌های ریخته در کف باغ یا خشکیده بر روی درخت است، این عمل را باید در پائیز پس از برداشت محصول انجام داد. چون با انجام این روش منابع آلودگی سال بعد از بین برده شده و بنابراین تأثیر آن قطعی خواهد بود. در حالیکه روش کنترل شیمیایی تأثیری بر آفت ندارد زیرا دوره لاروی در داخل میوه پسته طی شده و سم نیز امکان رسیدن به آفت را ندارد.

زنبور مغزخوار طلایی پسته Megastigmus Pistacise Walker
این آفت نیز همانند مورد قبلی در پسته کاریهای استان کرمان بندرت دیده می‌شود اما در مناطق قزوین، اردکان، خراسان، ورامین و ساوه انتشار دارد. نحوه زندگی آن همانند آفت قبلی است با این تفاوت که در هر دانه ممکن است بیش از یک تخم بگذارد و چون رشد سریعتری دارد قادر است در طی یک سال دو نسل را بوجود آورد.
به منظور مقابله با خسارت این آفت بایستی همانند زنبور مغزخوار سیاه پسته، میوه‌های ریخته در باغ و آنهایی را که روی درخت باقیمانده است جمع آوری کرده و سوزانده. امروزه در کالیفرنیای آمریکا نیز که پسته کاریهای وسیعی وجود دارد از تله‌های زرد چسبنده خاصی برای رد یابی این آفت در باغ استفاده می‌شود و تنها راه کنترل بکار رفته نیز موارد گفته شده در بالا می‌باشد.
سن‌های زیان آور پسته
سن‌ها معمولأ بر روی گیاهان علفی و درختچه‌ها زندگی می‌کنند و بعضی از آنها در صورت دست زدن بوی نا مطبوعی از خود پخش می‌کنند. سن‌ها گهگاه در اثر از بین رفتن زیستگاه‌های آنها یا افزایش بیش از حد جمعیت آنها به سراغ باغهای پسته می‌آیند. این حشرات می‌توانند باعث خشک شدن میوه‌های در حال مغز گرفتن شده و از چنین پسته‌هایی قطره شفافی خارج می‌شود که محل تغذیه سن را نشان می‌دهد. در مراحل پیشرفته، تغذیه سن‌ها باعث لکه فرو رفته و قهوه‌ای رنگ در مغزها می‌شود. سن‌ها دارای خرطوم تیزی هستند که آنرا برای مکیدن مغز پسته بکار می‌برند اما قبل از آن بزاق خود را به دانه پسته وارد کرده، قسمتی از مغز را حل کرده و سپس آنرا می‌مکند که باعث بدمزه شدن آنها نیز می‌شود.
چهار گونه سن در روی پسته گزارش شده است؛ سن سبز با لکه سفید، سن سبز یکدست، سن قهوه‌ای و سن قرمز. همه این سن‌ها علاوه بر تغذیه از مغز پسته می‌توانند بیماری ماسوی پسته رانیز منتقل کنند. (در مورد ماسوی پسته در قسمت بیماریها توضیح خواهم داد)
•1. سن‌های سبز با لکه سفید در انتهای سپرچه Brachynema germari
•2. سن‌های سبز یکدست Acrosternum millieri
•3. سن قهوه‌ای پسته Apodiphus amygdale
•4. سن قرمز پسته Lygaeus panderus سن و نحوه خسارت آن روی خوشه‌های پسته
مبارزه با سن‌های زیان آور
سن‌ها آفت اصلی پسته نبوده و اغلب اهمیتی به اندازه آفات اولیه مانند پسیل، زنجره و غیره ندارد، در طبیعت بکر که سمپاشی وجود ندارد تعداد این سن‌ها بوسیله دشمنان طبیعی که دارند در حد تعادل تغییر می‌یابد اما در باغهای تحت فشار شمپاشی، سموم دفع آفات باعث حذف دشمنان طبیعی سن‌ها می‌شود.
در باغهای پسته در موقع حمله سن‌ها باید اقداماتی را انجام داد:
•1. اول اینکه در هنگام هجوم سن‌ها، علف‌های هرز اطراف و داخل باغ را نباید از بین برد زیرا باعث حمله سن‌ها به درختان می‌شود.
•2. دوم اینکه اگر جمعیت سن‌ها به حد خسارت رسید با نظر کارشناس آفات می‌توان با یکی از سموم زیر سمپاشی کرد:
• فنتیون (لبایسید) به نسبت 1 تا 1.5 در هزار
• فنیتروتیون (سومیتیون) به نسبت 1.5 تا 2 در هزار
دشمنان طبیعی سن‌ها
تا کنون زنبورهای پارازیتوئید تخم به نامهای.Ooencyrtus spp و چند گونه متعلق به جنس Trissolcus از تخم گونه‌های متعلق به جنس Brachynema و Acrosternum جمع آوری شده است.
آفات کنه‌ای پسته
کنه‌ها بند پایانی بسیار ریزند که با چشم غیر مسلح نمی‌توان آنها را دید اما خسارت نمونه‌های آفت آنها قابل مشاهده است، از انواع مختلف کنه‌ها عده‌ای از گیاهان تغذیه می‌کنند، عده‌ای دیگر نیز همانند عنکبوتها شکارچی حشرات می‌باشند و تعداد محدودی انگل انسان و دام هستند.
1- کنه گالزای پسته Eroiphyes pistaciae گال همان بد شکلی اندام گیاه بر اثر تغذیه آفت را گویند و این قسم از کنه‌ها باعث بد شکلی شدید برگها، خوشه‌ها و حتی سرشاخه‌های درختان شده و از محصول دهی آنها کم می‌کنند.
2- کنه معمولی پسته Tenupalpus granati نوزادان این کنه‌ها با تغذیه از دم خوشه و دمبرگها باعث سیاه شدن و ریختن برخی میوه‌ها می‌شوند و اگر جمعیت آنها زیاد شود باعث ریختن برگها نیز می‌شوند.
مبارزه با کنه‌های پسته
برای مبارزه با کنه‌های گالزا در زمانیکه بیش از نصف گلهای ماده پسته باز شده باشد و برای کنه معمولی پسته در مرداد و شهریور می‌توان با یکی از سموم زیر سمپاشی انجام داد:
• گوگرد و تابل به نسبت 2 تا 3 در هزار
• نئورون به نسبت 2 در هزار
آفات انباری پسته
پسته برداشت شده و قرار داده شده در انبار هنوز از گزند آفات در امان نیست که از آن جمله آفاتی همانند شب پره‌های زیان آور انباری شپشه ها و موشها از اهمیت بسیاری برخوردارند توجه داشته باشید مسئله آلودگی به افلاتوکسین نیز که از بیماریهای پسته است اغلب قبل از ورود پسته به انبار رخ می‌دهد ولی شرایط مساعد مثل وجود رطوبت بالا در انبار و یا در پسته‌های انبار شده می‌تواند باعث ایجاد و یا تشدید آلودگی شود، مهم‌ترین آفت انباری پسته شب پره هندی است که در زیر به شرح آن پرداخته شده است.
شب پره هندی
خسارت این آفت مربوط به لارو آن است که از مغز پسته خورده و در عوض توده تار و فضولات را در درون پسته‌ها به جا می‌گذارد. خسارت شب پره هندی بصورت مخفی و دور از چشم صاحبان انبار صورت می‌گیرد و معمولأ زمانی متوجه آن می‌شوند که بیشترین صدمه را وارد آورده زیرا لاروها در این موقع قابل رؤیت‌اند.
از زمان تخم گذاری شب پره‌ها بر روی پسته تا زمانی که نسل جدید پروانه‌ها از آنها بوجود می‌آیند حدود 40 روز طول می‌کشد و چون هر شب پره می‌تواند تا 350 تخم بگذارد بنابراین این آفت قادر است در شرایط مساعد به سرعت حجم زیادی از توده پسته را آلوده کند.
اقدامات ضروری برای پیشگیری و مبارزه با شب پره هندی
1- رعایت مسائل بهداشتی انبار همانند ضد عفونی انبار قبل از استفاده.
2- جلوگیری از بالا رفتن حرارت و رطوبت در انبار با استفاده از برقراری جریان مداوم هوا بوسیله پنجره‌های دارای توری.
3- بازدید مرتب و دقیق از نقاط مختلف و عمق‌های متفاوت توده پسته انباشته شده در انبار و یا درون کیسه‌ها.
4- در صورت مشاهده هر یک از مراحل رشدی شب پره (تخم، لارو، شفیره و حشره کامل) بر روی پسته باید شروع به اقدامات مبارزه‌ای کنید.
مبارزه شیمیایی علیه شب پره هندی
بسته به امکانات و حجم محصول انبار شده می‌توان از یکی از روشهای زیر استفاده کرد:
1- قرص گذاری، به این منظور یا باید تمام منافذ انبار را کاملاً بسته و یا آنکه روی محصول نایلون کشیده و به ازای هر متر مکعب پسته از 1.5 قرص 3 گرمی فستوکسین استفاده کرد.
2- گازدهی، برای این منظور بهتر است از اتاق مخصوص گازدهی استفاده کرده و یا کلیه فضاهای خروجی انبار را مسدود نموده و یا با نایلون توده پسته را پوشانیده. عمل گازدهی توسط کارشناسان ماهر و با وسائل گازدهی با استفاده از گاز متیل بروماید انجام می‌پذیرد.
توجه:
• متیل بروماید گاز فوق العاده سمی است و رعایت مسائل ایمنی و دور بودن از محل گازدهی ضروری است.
• چون پسته دارای مقدار زیادی چربی است به آسانی بوی متیل بروماید را جذب و بوی نا مطبوعی پیدا می‌کند، بنابراین پس از گازدهی باید تهویه کامل انجام گیرد.
• گاز دهی پسته در زیر نایلون باعث از بین رفت حشرات مخفی شده در درز و شکافهای دیوارها و سقف انبار نشده و بنابراین امکان بازگشت دوباره آفت بر روی پسته‌ها وجود خواهد داشت.
مبارزه با موش خانگی و صحرایی
در انبار خالی
سموم گازی شامل اسید سیانیدریک مایع با دز 2 تا 4 گرم بر سانتیمتر مرکب به مدت 6 ساعت متیل بروماید با دز 2 تا 4 گرم بر متر مکعب به مدت 5 ساعت و یا کلرو پیکرین با دز 8 سانتیمتر به مدت 8 تا 12 ساعت را می‌توان در انبارهای خالی بکار برد.

در انبار پر
در انبارهای خواربار و مواد خوراکی برای مبارزه با موشهای انباری و خانگی می‌توان از متیل بروماید به روش زیر استفاده کرد:
متیل بروماید، 4 گرم بر متر مکعب به مدت 4 ساعت در گرمای یک درجه سانتیگراد و یا بیشتر. راه آسانتر مبارزه با موشها استفاده از تله‌های مخصوص است.
فصل سوم
بیماری‌های مهم درختان پسته
بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه پسته (گموز)
عامل این بیماری باعث خشکی درختان در باغهای پسته که ظاهراً بدون هیچ دلیلی و در حالیکه برگهایشان سبز خشک شده‌اند در مدت نسبتاً کوتاهی رخ می‌دهد، می‌شود چنین اتفاقی می‌تواند برای درختان مجاور این درختان و یا در ردیفهای دیگر همان باغ رخ دهد. در مناطق پسته کاری به این بیماری نام گموز یا انگومک پسته اطلاق می‌شود. عامل این بیماری قارچ میکروسکوپی است که در محل تماس بیشتر آب یا رطوبت با تنه درخت در زیر پوست آن ساکن شده و شروع به اضمحلال بافتهای تنه می‌کند.
مبارزه با بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه پسته
بهترین روش مبارزه با این بیماری در واقع انجام اقدامات پیش گیرانه می‌باشد، بدین منظور باید از تماس مستقیم آب با طوقه درخت جلوگیری کرد. از این رو می‌توان خاک اطراف طوقه و تنه درختان را کنار زد، این امر موجب می‌شود که طوقه درخت به راحتی در تماس مستقیم با هوا قرار گرفته و همواره خشک باشد و مورد حمله عامل بیماری قرار نگیرد.
عامل این بیماری چهار گونه قارچ شامل Phytophthora citrophthora ، P.cryotogea ،P.drechsleri و P.megasperma می‌باشد که قادر است هر ساله تعداد زیادی از درختان پسته بارور و غیر بارور را از بین ببرد.
بیماری خشکیدگی شاخه‌های پسته 
خشکیدگی سر شاخه و شاخه‌های پسته، کم و بیش در اغلب باغهای پسته استان کرمان و سایر مناطق وجود دارد. علاوه بر خشکیدگی سر شاخه‌ها که به علت وجود جمعیت بالای نماتدهای مولد غده ریشه در خاک و یا بر اثر آفاتی از جمله شپشکها ایجاد می‌شود، در بعضی درختان قسمتهایی از شاخه بخصوص در محل سر شاخه به رنگ تیره در آمده و کمی فرو رفته و نشست پیدا می‌کند که به علت اختلاف رنگ از قسمتهای سالم شاخه به راحتی قابل تشخیص است. پیشرفت عارضه گاهی همراه با ایجاد صمغ بر روی شاخه می‌باشد. پوست و چوب شاخه‌ها به رنگ تیره در می‌آید و شاخه‌های مبتلا به تدریج می‌خشکد.

آلودگی درختان پسته به این عارضه در نواحی مختلف رفسنجان بین صفر تا 85 در صد تعیین شده است. از برخی شاخه‌های مبتلا قارچهای مختلفی جدا شده است که Paecilomyces variotii و Cytospora sp. به ترتیب بیشترین فراوانی را داشته‌اند.
بیماری لکه برگی پسته
یکی از بیماریهای جهانی پسته، لکه برگی آن است که در اثر حمله چند گونه قارچ میکروسکوپی که اسامی آنها در زیر آمده است، ایجاد می‌شود:
Phatogens: Alternaria alternate, Stemphylliuem spp. And Other Alternaria spp.
علائم بیماری
علائم این بیماری بصورت ضخم (سوختگی) های گرد یا زاویه دار در روی برگهای درختان پسته نر و ماده دیده می‌شود. زمانیکه میوه‌های پسته می‌رسند ضخم‌هایی روی پوست آنها ظاهر می‌شود.
مبارزه با بیماری لکه برگی پسته
این بیماری در حال حاضر زیاد شایع نبوده و شدید نمی‌باشد هرس شاخه‌های مجاور زمین، از بین بردن علفهای هرز و آبیاری به موقع و مناسب از جمله اقدامات مفید می‌باشد همچنین در صورت شدت یافتن بیماری می‌توان با سم کاپتان به میزان 3 در هزار در زمان شروع ظهور علائم فوق به مبارزه شیمیایی اقدام نمود.
بیماری ماسوی پسته
بیماری ماسوی پسته اولین بار در سال 1343 از باغات استان کرمان گزارش شد. در اثر این بیماری ماده‌ای چسبناک و بیرنگ متمایل به سفید در بیت پوست استخوانی میوه و لپه‌های مغز دیده می‌شود. این ماده در مرحله‌ای که میئه از نظر رشد کامل شده است، سفید و نسبتاً سخت می‌باشد به همین دلیل این بیماری را ماسو می‌نامند.
عامل بیماری و نحوه انتقال
طبق بررسی‌های به عمل آمده قارچ Nematospora coryli Peglion عامل بیماری می‌باشد که توسط خرطوم سن‌ها به دانه‌های پسته منتقل می‌شود.
کپک‌های سمی میوه پسته
کپک‌ها ارگانیزمهایی از سلسله قارچها هستند، همگی آنها ساپروفیتند بر روی مواد آلی مرده می‌زیند و به ندرت پارازیت بوده بر روی ارگانیسمهای زنده وجود دارند. کپک‌ها قادرند بر روی بسیاری از موادی که برای انسان مهم هستند، رشد کنند. رشد کپکها به شدت تحت تأثیر عوامل محیطی شامل رطوبت و دما می‌باشد و در شرایط مناسب گروه خاصی از این ارگانیزمها سموم قارچی شیمیایی به نام افلاتوکسین تولید می‌کنند. نام افلاتوکسین از حرف اول جنس آسپرژیلوس و سه حرف اول بیانگر گونه فلاوس بعلاوه پسوند توکسین (به معنی سم) ساخته شده است. تحقیقات نشان داده است که چهار نوع شایع از ماده افلاتوکسین که از نظر رنگ نور فلورسانس که در برابر نور ماوراء بنفش ایجاد می‌کنند متفاوتند وجود دارد عبارتند از:
B1 ، B2 ، G1 و G2 .
اقدامات لازم برای کاهش آلودگی افلاتوکسین
1- جلوگیری از تماس شاخه‌ها و خوشه‌های درختان با سطح خاک بوسیله قیم یا بستن نخ.
2- مبارزه به موقع با آفات بخصوص آنهایی که بر روی میوه خسارت می‌زنند مانند آفت پروانه پوست خوار میوه.
3- پوست گیری میوه‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن حتی المقدور در همان روز برداشت.
4- جلوگیری از لگد کوبی پسته برداشت شده هنگام نقل و انتقال آن از محل باغ به محل ضبط آن
5- خودداری از انبار کردن پسته قبل از آنکه کاملأ خشک شده و رطوبت آن خارج شده باشد.
6- خشک نگه داشتن هوای انبار از طریق تهویه دائم و مناسب و نیز رعایت بهداشت در انبار.
نماتد مولد غده در ریشه پسته
نماتدها کرم‌های گرد، با بدن بدون حلقه و میکروسکوپی هستند که در زیستگاه‌های مختلف زندگی می‌کنند. نماتدهای انگل درختان پسته روی ریشه‌های گیاه تغذیه کرده و با نیش زدن ریشه و مکیدن محتویات سلولها بوسیله قطعات دهانی نیزه مانند خود که به آن استیله (سوزن) می گویند، باعث ضعف درخت می‌شوند. نماتدها معمولاً در خاک و اندام‌های زیر زمینی درخت می‌زیند.
علائم خسارت نماتد مولد غده ریشه
نشانه‌های موجود در روی اندام‌های هوایی برای تشخیص مشکل نماتد کافی نبوده و برای تشخیص دقیق آن باید نمونه‌های ریشه و خاک را در آزمایشگاه مورد بررسی قرار داد. اما از نظر ظاهری علائمی شبیه به عوارض ناشی از کمبود مواد غذایی ایجاد می‌نماید اما بر روی ریشه باعث تشکیل غده می‌گردد. ریشه‌هایی که به شدت آلوده هستند کوتاه‌تر از ریشه‌های سالم می‌باشند و ریشه‌های مبتلا قادر به جذب آب و مواد غذایی نیستند. از این رو رشد و نمو درختان تقلیل می‌یابد و در نتیجه از میزان بار دهی و مقدار محصول کاسته می‌شود. این تقلیل رشد و نمو و کاهش محصول با تراکم جمعیت نماتد در خاک و همچنین سن درختان و نیز جنس خاک ارتباط مستقیم دارد.
کنترل نماتد مولد غده ریشه
اقدامات مفید در مقابله با این نماتد شامل، اصلاح بافت خاک، دادن کودهای پتاسه به خاک و استفاده از پایه‌های مقاوم می‌باشد که تا کنون از بین پایه‌های مطالعه شده پایه سرخس مقاوم‌ترین آن‌ها نسبت به نماتد مولد غده ریشه پسته تشخیص داده شده است

علف‌های هرز پسته:

مديريت صحيح کنترل علفهاي هرز پسته و کنترل جمعيت آن در حد آستانه اقتصادي مستلزم آشنايي با بيولوژي اين گياهان مزاحم و نحوه انتقال به باغات و روشهاي رشد و تکثير آنها است.

علفهاي هرز پسته از لحاظ طول دوره رويش به سه دسته زير تقسيم ميشوند:

1- علفهاي هرز يکساله: دوره زندگي خود را از جوانه زدن، رشد و توليد گل و بذر در کمتر از يکسال کامل ميکنند. اکثر گياهان هرز باغات پسته در اين گروه جاي دارند. کنترل آنها آسان، اما به دليل انتشار بهوسيله بذر و فراواني بذور خفته و حفظ قوه ناميه بذر به مدت طولاني و رشد سريع بيش از کنترل علفهاي هرز دائمي هزينهبر ميباشند. علفهاي هرز يکساله اسفناج باغي (سلمه چنار)، جارو، سلمه تره، کاسني و ترشک در جذب آب و مواد غذايي با درختان رقابت کرده، پناهگاه آفات شده و در برداشت محصول ايجاد اختلال ميکنند.

2- علفهاي هرز دوساله: دوره زندگي خود را در دو سال کامل ميکنند. سال اول رشد رويش داشته و ايجاد روزت ميکنند (برگهاي طوقهاي) و در سال دوم به گل و بذر رفته و بعد ميميرند. اين گياهان براي گل دادن به يک دوره سرما نياز دارند. بايد توجه داشت که گياهان هرز دوساله، در سال اول و در دوره رشد برگي به روشهاي مختلف کنترل از جمله سموم شيميايي حساسترند و بايستي قبل از به گل رفتن و توليد بذر با آنها مبارزه کرد. تعداد کمي از گياهان هرز پسته در کرمان در اين گروه قرار دارند. مانند کنگروحشي، زلفپير، هويج وحشي و گل ماهور.

3- علفهاي هرز دائمي: بيش از دو سال زندگي ميکنند. تعدادي از آنها توسط بذر و تعداد از طريق اندامهاي رويشي خزنده، ساقههاي خزنده روزميني (استولون) و ساقههايزيرزميني (ريزوم) تکثير مييابند. علفهاي هرز دائمي گل قاصدک کاردي، بارهنگ کبير توسط بذر و گونههاي: هريز (مَرغ)، ني، قياق، حلفه، خارشتر، شيرين بيان، ازمک، گزپيچ، جغجغه و پيچک صحرايي توسط اندامهاي روش خزنده تکثير ميشوند. کنترل دائميهاي خزنده بسيار مشکل است و چنانچه قسمتهاي هوايي آنها از بين برود، رشد مجددتوسط اندامهاي زيرزميني انجام ميشود. گونههاي دائمي بيشتر از گياهان اراضي باير بوده و بيشتر در باغهايي که عمليات شخم و خاکورزي در آنها به درستي انجام نشده است و فواصل آبياري منظم نيست رويش دارند.

نحوه خسارت:

علفهاي هرز، گياهان سرسخت و سمجي ميباشند که در کسب آب و نور و موادغذايي با درخت به شدت رقابت ميکنند و با توجه به گسترده بودن سيستم ريشهاي و رشد سريع در شرايط نامساعد، خاک را به سرعت از آب و مواد مغذي خالي ميکنند.

وجودعلفهاي هرز، رطوبت مناسب جهت رشد و نمو عوامل بيماريزا در اطراف طرقه درختان را فراهم ميکنند. ريزومهاي گياهان هرز دائمي ترشحات سمي از خود خارج ميکنند که موجب ضعف درختان و کاهش رشد آنها به خصوص در درختان جوان ميشود. علف هرز گزپيچ (علف خرس) در صورت عدم کنترل داخل شاخه پيچيده و با بالا رفتن از آنها به شکل چتر روي درختان را پوشانده و مانع رسيدن نور کافي به درختان و در نهايت خشکيدن آنها ميشود. انتشار اينگونه به آهستگي انجام شده و قطع و کندن آن در اويل ظهور و آلودگي از انتشار آن جلوگيري ميکنند. اکثر علفهاي هرز يکساله نظير، چسبک، جوموشي و توق در عمليات داشت و برداشت ايجاد اشکال ميکنند. گياهان ني، حلفه، بارهنگ بيشتر در کانالهاي آبياري و اطراف آنها رشد کرده عمليات آبياري و آبرساني را مختل ميکنند. علفهاي هرز شور، زارقو، اسفند و پنيرک ميزبان واسط سنهاي پسته بود و بايستي قبل از هجوم سنها به باغ از بين برده شوند تا از تکثير و خسارت سن جلوگيري شود. همچنين علفهاي هرز ازمک و خارشتر ميزبان کنههاي خانواده اريوفيد هستند. کنهها روي اين گياهان تکثير و توسط باد بر روي درختان پسته انتقال و انتشار مييابند. گياه انگل مطلق سس درختي نيز در باغاتي که بهداشت و کنترل علفهاي هرز صورت نميگيرد به صورت لکههاي ظاهر شده و اندامهاي مکنده خود را به داخل بافت درخت وارد کرده و مستقيماً از شيره نباتي آوندهاي درختان تغذيه کرده و باعث ضعف و در نهايت خشکيدن درختان ميشود.

مديريت مبارزه

مديريت مؤثر و کارآمد در کنترل علفهاي هرز باغات پسته استفاده از مبارزه تلفيقي با آنهاست که در آن از روشهاي مختلف زراعي، مکانيکي، بيولوژيکي و شيميايي در کنترل علفهاي هرز و رساندن جمعيت آن به زير آستانه زيان اقتصادي استفاده ميشود. در اين مديريت بايستي به موقعيت مکاني، شرايط اقليمي، نوع خاک و روشهاي آبياري توجه داشت. امروزه به دليل هزينههاي اقتصادي و خطرات زيستمحيطي ناشي از کاربرد بيرويه سموم و مقاوم شدن علفهاي هرزبه علفکشها استفاده از روشهاي غيرشيميايي بايستي بيش از پيش مد نظر قرار گيرد. کاربرد روشهاي مديريتي کارآمد و با حداقل استفاده از سموم شيميايي در کنترل علفهاي هرز از اهداف کشاورزي پايدار بوده و علاوه بر آن موجب مبارزه بهتر با علفهاي هرز ميگردد. در گام نخست پيشگيري از آلودگي باغ به علفهاي هرز جديد از طريق رعايت بهداشت و استفاده از کودهاي دامي پوسيده و خاکهاي تميز که سابقه آلودگي نداشته و همچنين استفاده از ابزار و ماشينآلات کشاورزي تميز و عاري از آلودگي به بذور و بقاياي علفهاي هرز است. قبل از احداث باغات جديد با آبياري و شخمهاي متوالي زمين قبل از گلدهي و به بذر رفتن علفهاي هرز و در صورت لزوم استفاده از علفکشهاي عمومي بايستي علفهاي هرز و ذخيره بذري زمين قبل از احداث باغ کاهش يابد.

مبارزه غيرشيميايي

براي اجراي کشاورزي ارگانيک در باغاتي که داراي فواصل منظم و رديفي درختان است به جاي کاربرد علفکش از انواع مالچها (گياهان پوششي نظير چاودار که قدرت رقابت خوبي با علفهاي هرز دارد، کاه و کلش گندم و جو و يا پوشش پلاستيک) ميتوان براي از بين بردن علفهاي هرز بين رديفها استفاده کرد.

استفاده از مالچ ميتواند رطوبت خاک را حفظ نموده و مانع از رسيدن نور به بذور و جوانههاي علف هرز گردد. همچنين دماي بالاي زير پوشش پلاستيک در اواسط روز باعث سوزندگي برگهاي علفهاي هرز ميشود. طبق تحقيقات انجام شده مالچهاي آلي (کاه و کلش) سبب حفاظت خاک، افزايش قدرت نگهداري آب در خاک، تأمين ازت و مواد غذايي مورد نياز گياه و کنترل علفهاي هرز ميگردند.

استفاده از ادوات کشاورزي مانند ديسک، چنکک، رتيواتور و يا شعله افکن نيز در بين رديفهاي درختان بايستي استفاده کرد. استفاده از شخم و تيلر در اوايل فصل رويش براي کاهش علفهاي هرز يکساله مؤثر است. همچنين استفاده از شخم عميق در اواخر زمستان نيز نقش مهمي در مدفون کردن بذور و ريزوم علفهاي هرز دائمي دارد. لازم به ذکر است از آنجا که علفهاي هرز دائمي مانند مَرغ، خارشتر، گزپيچ و پيچک صحرايي از طريق ريزوم تکثير مييابند لذا قطعهقطعه شدن ريزومها باعث پراکندگي و تکثير بيشتر اين گياهان ميشود. لذا بايستي حتيالامکان از شخمهاي غير ضروري خودداري شود.

مبارزه شيميايي

استفاده صحيح و به موقع از علفکشها در تلفيق با ساير روشها ميتواند نتيجه رضايت بخش داشته باشد، زمان و ميزان مصرف علفکش مصرفي در کنترل مؤثر و جلوگيري از آلودگي زيستمحيطي بايستي لحاظ گردد. در هنگام مصرف علفکشها، علفهاي هرز بايد در ابتداي رويش، شاداب و داراي رشد فعال باشند. آبياري باغ چند روز قبل از سمپاشي موجب شاداب شدن علفهاي هرز و جذب بهتر علفکش ميشود. بايد توجه داشت که گرماي زياد و تشنگي علفهاي هرز اثر سموم را کاهش ميدهد لذا سمپاشي بايستي در هواي خنک و آرام (صبح زود و يا بعدازظهر) انجام شود و براي سمپاشي از آب گلآلود و يا داراي املاح زياد استفاده نشود.

در باغات پسته علفکش اختصاصي جهت کنترل علفهاي هرز وجود ندارد و سموم رايج شامل علفکشهاي عمومي بدين شرح ميباشند؛

- پاراکوات (گراماکسون): يک علفکش تماسي بوده و قسمتهاي سبز گياه را از بين ميبرد و در کنترل علفهاي هرز يکساله مؤثر است. گياهان هرز دائمي با تکرار سمپاشي ضعيف شده و کنترل ميشود. ميزان مصرف اين علفکش 5-3 ليتر در هکتار است. لازم به ذکر است که قبل از سمپاشي بايستي سمپاش مورد استفاده کاليبره شده و ميزان آب مصرفي در هکتار تعيين گردد.

- گليفوسيت (رانداپ): علفکشي سيستميک بوده و تنها از برگ جذب ميشود لذا از پاشيدن بر روي برگ و پاجوش درختان بايستي جلوگيري شود. ميزان مصرف آن 15-10 ليتر در هکتار بسته به نوع علفهاي هرز است. لازم به ذکر است که ميزان مصرف آب در هکتار از 400-350 ليتر متغير است. البته ميتوان در اختلاط رانداپ با سولفات آمونيوم ميزان مصرف سم را به 8 ليتر در هکتار کاهش داد.

- علفکش گالانت: علفکش سيستميک و اختصاصي علفهاي هرز کشيده برگ نظير جو موشي و قياق است و بر روي پهن برگها بيتأثير است. لازم به ذکر است که حتيالامکان بايستي از مصرف علفکشهاي سيستميک در باغات جوان اجتناب کرده و در صورت مصرف بايستي کليه مسائل احتياطي رعايت شود.

برداشت میوه درخت پسته:

فصل برداشت پسته
فصل برداشت پسته
با توجه به رسیدگی غیریکنواخت میوه‌های یک خوشه، فصل برداشت پسته باید به‌گونه‌ای باشد که 70 تا 80 درصد میوه‌های هر رقم که ازنظر ظاهر رسیده باشند.
زمان برداشت پسته
 برداشت زود هنگام پسته علاوه بر اینکه باعث کاهش وزن محصول پسته می‌شود مدت‌زمان انبارداری را نیز کاهش می‌دهد.
 برداشت دیر هنگام پسته علاوه بر کاهش کیفیت و کمیت محصول پسته باعث افزایش آلودگی محصول به سم آفلاتوکسین می‌شود. ازآنجایی‌که آلودگی محیط باغات در روزهای آخر برداشت به‌مراتب بیشتر است پس دیر برداشت کردن پسته، احتمال آلوده شدن پسته به سم آفلاتوکسین را افزایش می‌دهد.
عواملی چون (نوع رقم، پایه، منطقه کاشت، شرایط آب و هوایی، مدیریت آبیاری و تغذیه درخت) در تعیین زمان برداشت مؤثر است.
اولین نشانه زمان برداشت پسته تغییر رنگ پوست سبز پسته به قرمز صورتی یا کرم است. در این حالت تغییر رنگ پوست استخوانی از نیمه شفاف به مات است. معمولاً این تغییر رنگ در اواخر شهریور یا اوایل مهر روی می‌دهد.
از دیگر نشانه‌های زمان برداشت پسته سهولت پوست دهی است. در این حالت می‌توان با فشردن دانه پسته بین انگشت سبابه و شست پوست نرم رویی را به‌راحتی جدا کرد. معمولاً پسته‌های سبزرنگ که پوست نرم آن‌ها به‌آسانی جدا نمی‌شود پوکهستند و زمان مناسب برداشت پسته زمانی است که 70 درصد از پوست رویی به‌آسانی از پوست استخوانی جدا شود.
ازآنجایی‌که میزان خندانی پسته از درجه اهمیت بالای برخوردار است پس باید زمان برداشت محصول پسته به بالا بودن درصد خندانی پسته متناسب باشد و این خندانی پسته ارتباط نزدیکی به نوع رقم، پایه، نوع خاک، تغذیه و زمان و میزان آبیاری دارد.
از دیگر علائم زمان برداشت پسته کاهش نیروی اتصال میوه به دم میوه و همچنین دم خوشه به شاخه درخت است. ازآنجایی‌که باد باعث ریزش میوه می‌شود، زمان برداشت نباید زیاد به تأخیر بیفتد. می‌توان در فواصل زمانی به برخی از شاخه‌های میوه ضربه وارد کرد و تعداد پسته‌هایی را که از درخت می‌افتد شمارش کرد تا بهترین زمان که درخت برای برداشت آماده است را مشخص کرد.

زمان برداشت پسته
زمان برداشت پسته
نکاتی مهم در تعیین زمان برداشت پسته
1- مهم‌ترین نکته سم‌پاشی‌های زمان داشت است که باید قبل از برداشت پسته، دوره کارنس یا زمان موردنیاز جهت تجزیه سم به پایان رسیده باشد.
2- ازآنجایی‌که آخرین آبیاری نقش مهمی در بالا بردن درصد خندانی دارد پس باید تا حد امکان این آبیاری در زمان مناسب صورت گیرد.
3- ازآنجایی‌که زمان برداشت پسته در ارقام مختلف متفاوت است پس زمان مناسب برداشت هریک از ارقام باید متناسب با همان رقم صورت گیرد.
4- در مناطقی که به دلیل عوامل( تغذیه‌ای، استرس‌های خشکی، نوسانات دمایی و تغییرات بافت خاک) میزان شکاف خوردگی پوست سبز و خندانی بالا است، برداشت بایستی زودتر از معمول انجام شود.
5- در باغاتی که ارقام مختلف پسته را دارا می‌باشند باید زمان برداشت متناسب با هر رقم انجام شود.

انبارداری میوه پسته: نگهداری پسته
آشنایی با روش‌های صحیح نگهداری پسته می‌تواند در عرضه محصول سالم و باکیفیت نقش مهمی داشته باشد به‌طورکلی مدت نگهداری پسته در انبار به مقدار حرارت و رطوبت بستگی دارد.
1- حرارت
درجه حرارت یکی از عوامل مؤثر در رشد نمو و فعالیت حشرات هست بالا رفتن و افزایش درجه حرارت باعث افزایش رشد و کوتاه شدن چرخه زندگی آفات و درنتیجه بالا رفتن شدت تنفس می‌شود. هرچه شدت تنفس بیشتر باشد مقدار بیشتری رطوبت و حرارت تولید می‌گردد و همچنین گرما باعث افزایش فعالیت قارچ‌ها می‌شود.
2- رطوبت
پسته نفوذپذیری زیادی نسبت به رطوبت دارد و به‌سرعت رطوبت محیط نگهداری پسته را جذب می‌کند و با رطوبت محیط به حالت تعادل می‌رسد و ازآنجایی‌که برای هرگونه فعالیت بیولوژیک رطوبت ضروری است. پس میزان رطوبت محیط بر مدت نگهداری پسته نقش بسزا و تعیین‌کننده‌ای دارد. افزایش رطوبت محیط نگهداری باعث بالا رفتن رطوبت پسته و درنتیجه افزایش فعالیت‌های بیوشیمیایی می‌گردد و همچنین باعث تسریع فعالیت قارچ‌ها و حشرات می‌شود.

اگر پسته در حجم کم نگهداری می‌کنید باید آن را در ظروف نفوذناپذیر به رطوبت قرار داده و در جای خنک مثل یخچال یا فریزر نگهداری کرد.
3- حشرات و آفات
ازآنجایی‌که حشرات از مواد انباری پسته و مغز پسته تغذیه می‌کنند پس حشرات موجب کاهش کیفیت و کمیت پسته انبارشده می‌شوند.
شرط لازم برای فعالیت حشرات انباری، گرما و رطوبت است پس با کنترل این دو پارامتر می‌توان مدیریت انبار پسته را کنترل کرد.
مثلاً از مهم‌ترین آفات انباری می‌توان به شب‌پره هندی و شب‌پره خرنوب اشاره کرد که می‌توانند خسارات زیادی به انبارهای پسته وارد کنند.
نگهداری پسته در دمای کمتر از 9.5 درجه سانتی گراد باعث می‌شود که حشرات شب‌پره هندی و شب‌پره خرنوب قادر به رشد و نمو روی مغز پسته نباشند.

4- قارچ‌ها
قارچ‌ها در صورت مساعد بودن شرایط محل نگهداری به سهولت پسته را موردحمله قرار می‌دهند. این موجودات قادرند تغییرات زیادی را در پسته به وجود آورند و طعم آن را تغییر دهند یا براثر ترشحات خود سم آفلاتوکسین را ایجاد نمایند.
اکثر قارچ‌ها در رطوبت نسبی بالای 75 درصد و دمای بالاتر از 20 درجه سانتی گراد رشد می‌کنند.


هرچه رطوبت محل نگهداری بالاتر باشد امکان ایجاد آلودگی بیشتری و شرایط برای رشد و فعالیت قارچ‌ها بیشتر است.

نگهداری پسته:

در پایان لازم به ذکر است که زمان نگهداری پسته‌های دهان بسته به‌مراتب از پسته‌های خندان بیشتر است و علت آن محافظت مغز پسته توسط پوسته سخت استخوانی پسته دهان بسته است که از نفوذ حشرات و قارچ جلوگیری می‌کند و همچنین مغز پسته دهان بسته بهداشتی تر از مغز پسته خندان است و علت آن این است که مغز پسته در هنگام فرآوری از نفوذ رطوبت و آلودگی‌های محیط درآمان بوده است.

دانستنی‌های برداشت پسته: